Η είδηση του θανάτου του Πλάτωνα Σουλιώτη βύθισε στο πένθος την οικογένειά του, τους συναδέλφους του στην αεροπλοΐα και την κοινότητα των δυτών. Ο 34χρονος, που αγνοούνταν από την περασμένη Κυριακή στα Λιμανάκια της Βουλιαγμένης, εντοπίστηκε νεκρός το απόγευμα της Τετάρτης (25/03) μέσα στο διαβόητο «Πηγάδι του Διαβόλου», εκεί όπου η γοητεία του βυθού συνάντησε την τραγωδία.
Ο Πλάτων δεν ήταν ένας τυχαίος άνθρωπος. Η ζωή του ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την πειθαρχία, την ευθύνη και την αγάπη για τους αιθέρες και τα βάθη των θαλασσών.
Από τους αιθέρες της Πολεμικής Αεροπορίας στους εμπορικούς στόλους
Ο 34χρονος υπήρξε ένας εξαιρετικά ικανός επαγγελματίας πιλότος. Ξεκίνησε την καριέρα του ως κυβερνήτης στην Πολεμική Αεροπορία, υπηρετώντας με αυταπάρνηση και αποκτώντας τεράστια εμπειρία σε απαιτητικές πτήσεις. Τα τελευταία χρόνια είχε μεταπηδήσει στην πολιτική αεροπορία, εργαζόμενος στην εταιρεία Sky Express, ενώ παράλληλα δραστηριοποιούνταν επαγγελματικά και σε ελληνοϊταλική εταιρεία
Ζούσε μόνιμα στη Βούλα, σε μια γειτονιά που αγαπούσε, και η καθημερινότητά του μοιραζόταν ανάμεσα στις πτήσεις και τις μεγάλες του αγάπες: τις μηχανές και τις καταδύσεις.
Ένας έμπειρος δύτης που ήξερε τους κινδύνους
Ένα από τα ερωτήματα που προέκυψαν από την πρώτη στιγμή της εξαφάνισής του ήταν το επίπεδο της εμπειρίας του. Οι οικείοι του είναι κατηγορηματικοί: ο Πλάτων δεν ήταν αρχάριος. Είχε αφιερώσει αμέτρητες ώρες στον βυθό, διαθέτοντας σημαντική εξοικείωση με δύσκολα και απαιτητικά υποθαλάσσια περιβάλλοντα.
Γνώριζε καλά τις ιδιαιτερότητες των σημείων που επισκεπτόταν και πάντα προσέγγιζε τη θάλασσα με σεβασμό. Η επιλογή του να καταδυθεί στο «Πηγάδι του Διαβόλου» –ένα σημείο γνωστό για τα επικίνδυνα ρεύματά του– δείχνει έναν άνθρωπο που αναζητούσε την πρόκληση, έχοντας όμως την αυτοπεποίθηση που του έδινε η εμπειρία του.
Χαμηλών τόνων και αγαπητός σε όλους
Όσοι είχαν την τύχη να γνωρίσουν τον Πλάτωνα Σουλιώτη μιλούν για έναν άνθρωπο με σπάνιο ήθος και ευγένεια. Χαρακτηρίζεται ως ένας χαρακτήρας χαμηλών τόνων, που απέφευγε την περιττή αυτοπροβολή και προτιμούσε να εκφράζεται μέσα από τις πράξεις του.
Ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στον κοινωνικό και επαγγελματικό του κύκλο, ένας άνθρωπος που έδειχνε ειλικρινές ενδιαφέρον για τους γύρω του. Η απώλειά του αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό σε όσους μοιράστηκαν μαζί του το πιλοτήριο, τις καταδυτικές εξορμήσεις ή τις απλές στιγμές της καθημερινότητας στη Βούλα.
Η τραγική κατάληξη στο δεύτερο Λιμανάκι της Βουλιαγμένης υπενθυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο πόσο απρόβλεπτα μπορεί να γίνει η φύση, ακόμα και για τους πιο ικανούς και προετοιμασμένους εξερευνητές της.
Το «πηγάδι του Διαβόλου»: Τα επικίνδυνα μυστικά και η τραγωδία με τους 3 νεκρούς – Εξαφανίστηκαν το 1978 και τα οστά τους βρέθηκαν το 2006
Στα καταγάλανα νερά της Αθηναϊκής Ριβιέρας, εκεί όπου το δεύτερο Λιμανάκι της Βουλιαγμένης σφύζει από ζωή κάθε καλοκαίρι, κρύβεται ένα από τα πιο σκοτεινά και πολυσυζητημένα μυστήρια της ελληνικής σπηλαιοκατάδυσης. Για σχεδόν τρεις δεκαετίες, το «Πηγάδι του Διαβόλου» –όπως έχει επικρατήσει να λέγεται η διαβόητη υποθαλάσσια σήραγγα– κρατούσε φυλακισμένα στα σπλάχνα του τα σώματα τριών νέων ανθρώπων, θυμίζοντας σε όλους ότι η ομορφιά της θάλασσας μπορεί να γίνει θανάσιμη παγίδα. Σήμερα με αφορμή τις πρόσφατες έρευνες στην περιοχή με την εξαφάνιση του 34χρονου πιλότου, ανατρέχουμε στην ιστορία που στοίχειωσε μια ολόκληρη γενιά δυτών.
Σεπτέμβριος 1978: Η μοιραία κατάδυση στο άγνωστο
Η ιστορία ξεκινά το φθινόπωρο του 1978, σε μια εποχή που η αμερικανική βάση του Ελληνικού αποτελούσε κομβικό σημείο της περιοχής. Τρεις νέοι άνθρωποι, γεμάτοι δίψα για περιπέτεια και εξερεύνηση, αποφάσισαν να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους στο «πηγάδι». Ήταν ο 32χρονος Λοχίας Ντόναλντ Μίσαντ, ο 21χρονος σμηνίτης Μαρκ Γκράνφορντ και η 20χρονη αδελφή του, Τζόαν.
Οι τρεις τους δεν ήταν απλοί κολυμβητές. Είχαν τον απαραίτητο εξοπλισμό και μια στοιχειώδη εμπειρία, όμως κανείς δεν τους είχε προειδοποιήσει για το τι πραγματικά κρύβεται κάτω από την επιφάνεια του νερού στα 11 μέτρα βάθος. Το «Πηγάδι του Διαβόλου» δεν είναι μια απλή σπηλιά· είναι ένας υδάτινος λαβύρινθος με δική του «προσωπικότητα» και φονικά ρεύματα.
Όταν οι τρεις Αμερικανοί βούτηξαν εκείνο το πρωί του Σεπτεμβρίου, ο ήλιος έλουζε τα Λιμανάκια. Κανείς από τους αυτόπτες μάρτυρες στην ακτή δεν μπορούσε να φανταστεί ότι αυτή θα ήταν η τελευταία φορά που θα έβλεπαν τις φυσαλίδες από τους ρυθμιστές τους. Η ώρα περνούσε, το οξυγόνο στις φιάλες τους τελείωνε, αλλά η επιφάνεια της θάλασσας παρέμενε ακίνητη. Οι τρεις νέοι είχαν χαθεί στα έγκατα της γης.
Τρεις δεκαετίες στο σκοτάδι: Οι άκαρπες έρευνες
Η εξαφάνιση των Αμερικανών σήμανε συναγερμό. Η αμερικανική βάση σε συνεργασία με τις ελληνικές αρχές οργάνωσαν γιγαντιαίες επιχειρήσεις εντοπισμού. Τον Νοέμβριο του 1978, έμπειροι δύτες χτένισαν την είσοδο της σήραγγας, αλλά το σκοτάδι και η στενότητα του χώρου καθιστούσαν την έρευνα αδύνατη. Το «πηγάδι» έμοιαζε να τους έχει καταπιεί.
Τα χρόνια περνούσαν και ο μύθος γύρω από το σημείο μεγάλωνε. Το 1989, μια ομάδα σπηλαιοδυτών κατάφερε να διεισδύσει λίγο βαθύτερα. Το μόνο που βρήκαν ήταν μια σκουριασμένη φιάλη οξυγόνου και μερικά προσωπικά αντικείμενα που ανήκαν στους αγνοούμενους. Ήταν η πρώτη απτή απόδειξη ότι οι τρεις νέοι είχαν πράγματι εισέλθει βαθιά στη σήραγγα. Όμως, τα σώματά τους παρέμεναν άφαντα.
Η αγωνία των οικογενειών τους στις ΗΠΑ διήρκεσε 28 ολόκληρα χρόνια. Μια ολόκληρη ζωή αναμονής, ανάμεσα στην ελπίδα και τη βεβαιότητα του θανάτου. Τι είχε συμβεί μέσα σε εκείνο το υποβρύχιο τούνελ; Γιατί δεν μπόρεσαν να βγουν;
Η λύση του μυστηρίου το 2006: Το ρεύμα και το τέλος του οξυγόνου
Η απάντηση δόθηκε τελικά το 2006, όταν εξελιγμένες τεχνικές κατάδυσης και πιο έμπειροι σπηλαιοδύτες κατάφεραν να φτάσουν σε σημεία που παλαιότερα θεωρούνταν απροσπέλαστα. Τα οστά των τριών Αμερικανών βρέθηκαν εγκλωβισμένα σε στενές σχισμές της υποθαλάσσιας σήραγγας, σε μεγάλη απόσταση από την είσοδο.
Η ιατροδικαστική εξέταση και η αναπαράσταση των συνθηκών αποκάλυψαν μια εφιαλτική πραγματικότητα. Φαίνεται πως οι τρεις δύτες, μόλις πέρασαν το κρίσιμο σημείο των 16 μέτρων μέσα στη σήραγγα, παρασύρθηκαν από ένα ισχυρότατο υποθαλάσσιο ρεύμα. Η σήραγγα σε εκείνο το σημείο λειτουργεί σαν ηλεκτρική σκούπα, «ρουφώντας» οτιδήποτε βρεθεί κοντά της προς το εσωτερικό του βουνού.
Μέσα στο απόλυτο σκοτάδι, με τη λάσπη του βυθού να θολώνει την ορατότητα (φαινόμενο silt-out), οι τρεις νέοι έχασαν τον προσανατολισμό τους. Προσπάθησαν απεγνωσμένα να κολυμπήσουν κόντρα στο ρεύμα, αλλά η προσπάθεια κατανάλωσε γρήγορα το οξυγόνο τους. Πέθαναν μαζί, εγκλωβισμένοι σε μια σχισμή όπου τους οδήγησε η ορμή του νερού, περιμένοντας μια βοήθεια που δεν μπορούσε να φτάσει. Η ταυτοποίηση των οστών ολοκληρώθηκε το 2007, κλείνοντας επιτέλους έναν κύκλο πόνου τριών δεκαετιών.
Η ανατομία μιας θανάσιμης παγίδας
Το «Πηγάδι του Διαβόλου» δεν ονομάστηκε τυχαία έτσι. Βρίσκεται στο δεύτερο Λιμανάκι, σε βάθος 11 μέτρων, και η είσοδός του έχει διάμετρο μόλις 3 μέτρα. Παρόλο που εξωτερικά μοιάζει με μια απλή υποβρύχια τρύπα, η εσωτερική του δομή είναι εξαιρετικά πολύπλοκη.
Προτεινόμενο Άρθρο
ΕΜΦΑΝΙΣΤΗΚΕ Η 18ΧΡΟΝΗ ΚΟΡΗ ΤΗΣ ΜΑΣΤΡΟΚΩΣΤΑ: Η ΟΜΟΙΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΣΟΚΑΡΕΙ ΚΑΙ Η ΜΑΧΗ ΣΤΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟ
- Η απότομη κλίση: Ενώ η σήραγγα ξεκινά οριζόντια, ξαφνικά παρουσιάζει μια απότομη κλίση προς τα κάτω. Εκεί είναι που ο δύτης χάνει την αίσθηση του βάθους αν δεν προσέχει τα όργανά του.
- Τα φονικά ρεύματα: Στα 16 μέτρα μήκος, το ρεύμα αλλάζει κατεύθυνση και ένταση. Είναι το σημείο χωρίς επιστροφή για τους απροετοίμαστους.
- Ο άγνωστος λαβύρινθος: Μετά τα πρώτα 30 μέτρα, η σήραγγα στενεύει και οδηγεί σε ένα τεράστιο σπήλαιο, το οποίο μέχρι σήμερα δεν έχει χαρτογραφηθεί πλήρως. Οι εξερευνήσεις έχουν φτάσει μέχρι τα 150 μέτρα, αλλά το σύστημα φαίνεται να εκτείνεται πολύ βαθύτερα, πιθανότατα συνδεόμενο με το υδρολογικό δίκτυο της Λίμνης Βουλιαγμένης.
«Τίποτα δεν αξίζει περισσότερο από τη ζωή»
Η τραγωδία των τριών Αμερικανών ανάγκασε τις αρχές να λάβουν μέτρα. Ήδη από τη δεκαετία του ’80, το Λιμενικό τοποθέτησε ένα ισχυρό προστατευτικό πλέγμα στην είσοδο της σήραγγας, το οποίο όμως κατά καιρούς βανδαλίζεται από επίδοξους εξερευνητές.
Στο σημείο υπάρχει μια προειδοποιητική πινακίδα που έχει γίνει σύμβολο για την κοινότητα των δυτών. Το μήνυμά της είναι λιτό αλλά συγκλονιστικό: «Πέρα από το σημείο αυτό, δεν υπάρχει τίποτα να δεις που να αξίζει περισσότερο από τη ζωή». Είναι μια διαρκής υπενθύμιση ότι η ανθρώπινη περιέργεια πρέπει να υποχωρεί μπροστά στον σεβασμό προς τη φύση.
Η σύγχρονη εξερεύνηση και το ντοκιμαντέρ του 2018
Παρά την επικινδυνότητα, το «πηγάδι» συνεχίζει να γοητεύει τους επαγγελματίες. Το 2018, η έμπειρη καταδυτική ομάδα του Αντώνη Γράφα επιχείρησε μια από τις πιο οργανωμένες αποστολές χαρτογράφησης. Με τη χρήση σύγχρονων μέσων, κατάφεραν να φτάσουν στα 145 μέτρα βάθος μέσα στο σπήλαιο.
Ο ίδιος ο Αντώνης Γράφας περιέγραψε την εμπειρία ως μια από τις δυσκολότερες προκλήσεις της καριέρας του, τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο. Το ντοκιμαντέρ που δημιουργήθηκε από αυτή την αποστολή αποτυπώνει την απόκοσμη ομορφιά του σπηλαίου, αλλά και τον τρόμο που προκαλεί η στενότητά του. Η ομάδα ξεκαθάρισε ότι η είσοδος στο σπήλαιο απαιτεί εξειδικευμένη εκπαίδευση σπηλαιοκατάδυσης και εξοπλισμό που δεν διαθέτει ο μέσος δύτης.
Το μήνυμα που παραμένει ζωντανό
Σήμερα, το «Πηγάδι του Διαβόλου» παραμένει εκεί, λίγα μέτρα κάτω από τους ανύποπτους κολυμβητές που απολαμβάνουν το μπάνιο τους στα Λιμανάκια. Η ιστορία των τριών Αμερικανών στρατιωτικών –του Ντόναλντ, του Μαρκ και της Τζόαν– στέκει ως ένας αιώνιος φάρος προειδοποίησης.
Το υποθαλάσσιο αυτό πέρασμα δεν συγχωρεί λάθη. Κάθε φορά που ένας δύτης αγνοεί τις προειδοποιήσεις, η ιστορία του 1978 ζωντανεύει ξανά. Η θάλασσα της Βουλιαγμένης είναι πανέμορφη, αλλά στα σπλάχνα της κρύβει μυστικά που χρειάστηκαν 30 χρόνια για να βγουν στο φως. Το «Πηγάδι του Διαβόλου» θα είναι πάντα εκεί για να μας θυμίζει ότι η μεγαλύτερη αρετή ενός εξερευνητή δεν είναι το θάρρος, αλλά ο σεβασμός στο άγνωστο.
«Όποιος κι εάν είσαι δεν βγαίνεις»: Ο νο1 δύτης στην Ελλάδα είδε στο «Πηγάδι του Διαβόλου» αυτό που οι άλλοι δεν πρόλαβαν
Ο μεγάλος κίνδυνος σε μια σπηλαιοκάταδυση…
Κώστας Θωκταρίδης. Ένα ιερό τοτέμ στο χώρο των καταδύσεων. Έχει κάνει πράγματα που άλλοι ούτε καν διανοούνται σε χιλιάδες ώρες στο βυθό, έχει φτάσει ως και στα 212 μέτρα! Κορυφαίος στον τομέα του, με πλήθος τιμητικών διακρίσεων και βραβεύσεων, ένα τέρας ψυχραιμίας κάτω από το νερό.
Η ειδικότητά του είναι οι έρευνες ιστορικών ναυαγίων της Ελλάδας. Δεν το περιορίζει πάντως εκεί. Η θάλασσα είναι δεύτερη φύση του, κομμάτι του DNA του. Και να σκεφτεί κανείς πως μέχρι τα 18 του είχε απλά και μόνο τυπική σχέση με το «απέραντο γαλάζιο», θεωρούσε τον εαυτό του μάλιστα «βουνίσιο». Λίγο λίγο και τελικά πολύ όμως, βρήκε κάτι που δεν ήταν απλά κλίση, αλλά πάθος που ένωσε με σκληρή δουλειά και έγινε νο1…
Παρά την εμπειρία του, ή πιο σωστά ακριβώς χάρη σε αυτήν, ξέρει και αποδέχεται τα όρια του. Κατανοεί πως δεν γίνονται όλα και πως το μεγαλύτερο προσόν ενός δύτη είναι ο αυτοέλεγχος, η αυτοπειθαρχία. Η ρουτίνα, την οποία δεν πρέπει να αλλάζεις ποτέ κατ’ ελάχιστον, ώστε να πράττεις πάντα, μηχανικά, το σωστό.
Η σπηλαιοκατάδυση ήταν ο λόγος που ο Κώστας Θωκταρίδης ασχολήθηκε αρχικά με τις καταδύσεις. Έγινε πολύ καλός σε αυτό παρά τον μεγάλο βαθμό δυσκολίας. Αλλά προϊόντος του χρόνου, ήταν κάτι που άφησε στην άκρη. Είχε δει και βιώσει πάρα πολλά ώστε να κατανοεί τον κίνδυνο και να μην θέλει άλλο να συνεχίσει να ρισκάρει.
Το γιατί φαίνεται και από όσα είχε πει παλαιότερα, σε συνέντευξή του στο περιοδικό Status, όταν του είχε ζητηθεί να μιλήσει για το «Πηγάδι του Διαβόλου» στα Λιμανάκια Βουλιαγμένης. Εκεί δηλαδή που έχασε τη ζωή του ο 34χρονος πιλότος, αυξάνοντας το μακάβριο απολογισμό μια περιοχής που δυστυχώς έχει γίνει συνώνυμο του «υγρού τάφου».
Ας δούμε το πώς είχε περιγράψει ο ίδιος ο Κώστας Θωκταρίδης τα πράγματα στο υπόγειο σπήλαιο. Πέρα από εξαιρετικά διαφωτιστικά, τα όσα διαβάζουμε παρακάτω είναι και μια πολύτιμη προειδοποίηση από πολλές απόψεις για τα όρια, για την αυτοπροστασία:
«Υπάρχει η λιμνοπηγή της Βουλιαγμένης και η καταβόθρα (ρουφήχτρα), που είναι στη θάλασσα και ρουφάει συνέχεια νερό. Είναι δύο εντελώς διαφορετικές λοιπόν ιστορίες. Το σπήλαιο αυτό είναι επικίνδυνο γιατί έχει το χαρακτηριστικό που έχουν όλα τα σπήλαια. Όταν μπεις μέσα, το νερό θολώνει από το χώμα που πέφτει από την οροφή του σπηλαίου, εξ αιτίας των φυσαλίδων που φεύγουν από τη μπουκάλα, και δεν βλέπεις καθόλου. Αν λοιπόν δεν έχεις μίτο δεν μπορείς να ξαναβγείς!
Η είδηση της ημέρας
ΘΡΗΝΟΣ ΠΕΘΑΝΕ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ
Στο σπήλαιο αυτό έχουν χάσει κατά καιρούς τη ζωή τους αρκετοί αυτοδύτες. Έχουν γίνει τρία δυστυχήματα, αρχής γενομένης από το ’81 νομίζω. Το ’93 έχασαν την ζωή τους δύο στρατιωτικοί. Εγώ είχα σταματήσει να ασχολούμαι τότε με τις σπηλαιοκαταδύσεις και είχα αρχίσει να καταδύομαι στα θαλάσσια ναυάγια. Με κάλεσαν όμως να συμμετάσχω στον εντοπισμό των αγνοούμενων στρατιωτικών. Ήταν μεγάλο και δύσκολο πρότζεκτ. Ολοκληρώθηκε με τον εντοπισμό των δύο στρατιωτικών μετά από 13 ημέρες», σημείωσε αρχικά.
Και ο Κώστας Θωκταρίδης συνέχισε, εξηγώντας το γιατί πνίγηκαν οι δύο στρατιωτικοί;
«Συνέβη το κλασσικό πρόβλημα που δημιουργείται σε μια σπηλαιοκάταδυση. Απώλεια προσανατολισμού. Θολώνει το νερό και, όποιος κι’ αν είσαι, δεν βγαίνεις από μέσα με τίποτα αν δεν υπάρχει μίτος. Αυτό δημιουργείται συνήθως επειδή ο αυτοδύτης προέρχεται από τη θάλασσα και δεν γνωρίζει αυτόν τον βασικό κανόνα. Εκείνη την εποχή η λίμνη ήταν ανοικτή και οι δύτες βουτούσαν εκεί ελεύθερα. Ειδικά τον χειμώνα έμπαιναν δέκα-δεκαπέντε άτομα, οπότε ήταν θέμα χρόνου να συμβεί αυτό. Οι συγκεκριμένοι στρατιωτικοί μπήκαν λίγο πιο βαθιά, σε ένα ανεξερεύνητο κομμάτι που θόλωσε πιο πολύ από την παρουσία τους, με συνέπεια να αποπροσανατολισθούν και να μείνουν από οξυγόνο.
Σε πολλές προηγμένες χώρες απαγορεύεται η είσοδος αυτοδυτών σε σπήλαια όταν δεν διαθέτουν πτυχίο σπηλαιοκατάδυσης. Υπάρχουν μάλιστα γι’ αυτό ειδικές πινακίδες σήμανσης και, σε μερικές περιπτώσεις, υπάρχουν ακόμη και φύλακες οι οποίοι τσεκάρουν εάν οι ενδιαφερόμενοι είναι πιστοποιημένοι σπηλαιοδύτες. Στην Αμερική, προτού ληφθούν αυτά τα μέτρα, πνιγόντουσαν συνέχεια».
Στην περίπτωση του άτυχου 34χρονου δύτη φαίνεται πως ένα ισχυρό ρεύμα τον παρέσυρε στο εσωτερικό της σήραγγας. Εγκλωβίστηκε και δεν μπορούσε να ανέβει. Ο φίλος του, με τον οποίο είχαν καταδυθεί μαζί, ήταν πολύ κοντά του. Ως και σε απόσταση 3 μέτρων. Όμως δεν μπορούσε να τον δει ώστε να τον βοηθήσει. Την εξήγηση την βρίσκουμε σε αυτά που είχε πει παλαιότερα ο Κώστας Θωκταρίδης. Για την απώλεια προσανατολισμού, τον νο1 κίνδυνο σε μια σπηλαιοκατάδυση,…
