Κίρρωση του ήπατος: Πότε και γιατί ο ασθενής μπορεί να παραμένει ασυμπτωματικός
Ο ασθενής με κίρρωση ήπατος παραμένει εντελώς ασυμπτωματικός, καθώς το ήπαρ καταφέρνει να αντιρροπεί τη βλάβη (αντιρροπούμενη κίρρωση).
Κίρρωση του ήπατος ονομάζεται το τελικό στάδιο διαφόρων ηπατικών νοσημάτων που προκαλούν χρόνια ηπατική φλεγμονή. Τα συχνότερα αίτια είναι οι χρόνιες ιογενείς ηπατίτιδες (χρόνια ηπατίτιδα Β και C), η χρόνια κατανάλωση αλκοόλ, χολοστατικά νοσήματα, αυτοάνοσα νοσήματα του ήπατος, καθώς και μεταβολικά νοσήματα όπως η μη αλκοολικής αιτιολογίας λιπώδης διήθηση του ήπατος που οφείλεται στην παχυσαρκία, την κακή διατροφή, τον σακχαρώδη διαβήτη, την υπερλιπιδαιμία κλπ.
Αίτια της κίρρωσης του ήπατος
Η συχνότερη αιτία κίρρωσης του ήπατος στις Ανατολικές χώρες παραμένει η χρόνια ηπατίτιδα Β, ενώ στο Δυτικό κόσμο η μη αλκοολικής αιτιολογίας λιπώδης νόσος του ήπατος (πλέον ονομάζεται μεταβολικώς συσχετιζόμενη λιπώδης νόσος του ήπατος).
«Το τελικό αποτέλεσμα της χρόνιας ηπατικής φλεγμονής (ανεξαρτήτως της αιτίας) είναι η δημιουργία ίνωσης (ουλές) και αναγεννητικών όζων εντός του ηπατικού παρεγχύματος, καταστάσεις που εμποδίζουν την ορθή ηπατική λειτουργία».
Συμπτώματα, επιπλοκές και αντιμετώπισή τους
Αρχικώς ο ασθενής με κίρρωση ήπατος παραμένει εντελώς ασυμπτωματικός, καθώς το ήπαρ καταφέρνει να αντιρροπεί τη βλάβη (αντιρροπούμενη κίρρωση).
Με την πρόοδο όμως της νόσου παρατηρείται ρήξη της αντιρρόπησης με εμφάνιση επιπλοκών όπως ο ασκίτης (υγρό στην κοιλιά), διόγκωση σπληνός, κιρσοί οισοφάγου (διατεταμένες φλέβες στον οισοφάγο), κιρσορραγία (ρήξη κιρσών οισοφάγου), ηπατική εγκεφαλοπάθεια, ηπατοκυτταρικός καρκίνος κ.α.
«Ο ασκίτης αντιμετωπίζεται με τον περιορισμό του άλατος στη διατροφή και τη χορήγηση διουρητικών φαρμάκων. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί και αφαίρεση του υγρού με βελόνα (εκκενωτική παρακέντηση).
Για τους κιρσούς χορηγούμε φαρμακευτική αγωγή με β-αποκλειστές ώστε να μειώσουμε τον κίνδυνο κιρσορραγίας, κάτι που αν συμβεί αντιμετωπίζεται με επείγουσα γαστροσκόπηση και περίδεση των κιρσών με δακτυλίδια (banding ligation).
Προτεινόμενο Άρθρο
ΕΚΤΑΚΤΟ ΤΩΡΑ: ΧΕΙΡΟΒΟΜΒΙΔΑ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ
Σε ότι αφορά τον ηπατοκυτταρικό καρκίνο, αντιμετωπίζεται με χειρουργική εκτομή, καυτηριασμό, χημειοεμβολισμό, με χορήγηση φαρμάκων δια στόματος ή ενδοφλέβια ανοσοθεραπεία. Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας εξαρτάται από την έκταση του όγκου και τον αριθμό των εστιών» εξηγεί ο ειδικός.
Πότε γίνεται μεταμόσχευση ήπατος;
Να τονιστεί πως η κίρρωση του ήπατος δεν αποτελεί το τέλος της διαδρομής ενός ασθενούς που πάσχει από κάποιο ηπατολογικό νόσημα.
Αντίθετα, φαίνεται να αποτελεί μια δυναμική κατάσταση που μπορεί όχι μόνο να επιδεινωθεί και να προχωρήσει από αντιρροπούμενη σε μη αντιρροπούμενη κατάσταση, αλλά μπορεί και να υποστρέψει.
Βασική προϋπόθεση για να συμβεί το τελευταίο είναι η πλήρης άρση του βλαπτικού-αιτιολογικού παράγοντα (π.χ. επιτυχής αντιμετώπιση της χρόνιας ηπατίτιδας Β ή C, πλήρης διακοπή του αλκοόλ, αντιμετώπιση της λιπώδους διήθησης κλπ.), πριν ο ασθενής φτάσει σε πολύ προχωρημένα στάδια μη αντιρροπούμενης κίρρωσης.
«Σε περίπτωση που αυτό δεν επιτευχθεί και ο ασθενής παρουσιάσει προχωρημένη μη αντιρροπούμενη κίρρωση, τότε η μόνη θεραπευτική επιλογή είναι η μεταμόσχευση ήπατος. Εργαλεία που βοηθούν στην εκτίμηση της σοβαρότητας της κίρρωσης και συνεπώς της δυνατότητας υποστροφής είναι η μέτρηση του MELD-Na score (score που λαμβάνει υπ’ όψη κάποιες αιματολογικές παραμέτρους), το Child-Pugh score και η ελαστογραφία ήπατος (ειδική τεχνική υπερήχων που μετράει το βαθμό της ηπατικής ίνωσης)», τονίζει ο γιατρός.
Σε περίπτωση που ο ασθενής είναι τελικού σταδίου και προκρίνεται για μεταμόσχευση, θα πρέπει να πληροί κάποιες προϋποθέσεις (κατάλληλη ηλικία, να μην παρουσιάζει σοβαρές παθήσεις από το καρδιαγγειακό και αναπνευστικό σύστημα, να μην έχει ιστορικό καρκίνου ή αν έχει να είναι υπό ίαση τα τελευταία 5 έτη κλπ.).
Ο ηπατοκυτταρικός καρκίνος δεν αποτελεί αντένδειξη για μεταμόσχευση ήπατος εφ’ όσον βρίσκεται εντός συγκεκριμένων κριτηρίων (κριτήρια του Μιλάνου), «κάτι που πρακτικά σημαίνει να μην έχει επεκταθεί σε τέτοιο βαθμό που να δημιουργεί κίνδυνο υποτροπής στο μόσχευμα».
Σοκ – Καταστρέφουν το ήπαρ – Κίνδυνος και με ένα κουτάκι την ημέρα
Μεγάλη μελέτη έδειξε ότι τα light αναψυκτικά αυξάνουν εξίσου με τα αναψυκτικά με ζάχαρη (ή και ακόμη περισσότερο) τον κίνδυνο λιπώδους νόσου του ήπατος, ακόμη και θανάτου από ηπατικά αίτια Μεγάλου εύρους μελέτη έδειξε ότι τα άτομα που καταναλώνουν σε τακτική βάση τόσο αναψυκτικά με ζάχαρη όσο και light αναψυκτικά αντιμετωπίζουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων στο ήπαρ. Μελέτη σε χιλιάδες ενηλίκους Στο πλαίσιο της μελέτης, που παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο γαστρεντερολογίας UEG Week 2025 το οποίο έλαβε προσφάτως χώρα στο Βερολίνο, παρακολουθήθηκαν 123.788 ενήλικοι της βιοτράπεζας UK Biobank. Κανένας από τους συμμετέχοντες δεν εμφάνιζε ηπατική νόσο στην αρχή της μελέτης. Οι ερευνητές κατέγραψαν τις καθημερινές συνήθειες των εθελοντών σε ό,τι αφορούσε την κατανάλωση αναψυκτικών μέσω επαναλαμβανόμενων ερωτηματολογίων τα οποία τους χορηγούσαν. Μεγάλος κίνδυνος για στεατική ηπατική νόσο Με βάση τα ευρήματα, τα άτομα που κατανάλωναν περισσότερα από 250 γραμμάρια αναψυκτικών την ημέρα, είτε αυτά ήταν ζαχαρούχα είτε light, αντιμετώπιζαν σημαντικά αυξημένους (ηπατικούς) κινδύνους – μάλιστα όσοι έπιναν light αναψυκτικά διέτρεχαν ακόμη μεγαλύτερους κινδύνους: συγκεκριμένα παρατηρήθηκε αύξηση κατά 60% των πιθανοτήτων εμφάνισης μεταβολικής δυσλειτουργικής στεατικής ηπατικής νόσου (MASLD) για τα άτομα που κατανάλωναν light αναψυκτικά και κατά 50% για όσους έπιναν αναψυκτικά με ζάχαρη. Σύνδεση με τη θνητότητα Κατά τη διάρκεια 10,3 ετών μέσης παρακολούθησης 1.178 άτομα παρουσίασαν MASLD και 108 απεβίωσαν από προβλήματα που σχετίζονταν με το ήπαρ. Και ήταν αξιοσημείωτο το γεγονός ότι ενώ τα αναψυκτικά με ζάχαρη δεν φάνηκε να σχετίζονται σημαντικά με τη θνητότητα εξαιτίας ηπατικών παθήσεων, η κατανάλωση light αναψυκτικών φάνηκε να έχει ισχυρή σύνδεση με αυτή. Επιπλέον τόσο τα αναψυκτικά με ζάχαρη όσο και εκείνα χωρίς ζάχαρη φάνηκε να συνδέονται με υψηλότερα επίπεδα συσσώρευσης λίπους στο ήπαρ. Η MASLD η οποία μέχρι προσφάτως ονομαζόταν μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος αφορά συσσώρευση περιττού λίπους στο ήπαρ. Μακροπρόθεσμα η κατάσταση αυτή μπορεί να πυροδοτήσει φλεγμονή (ηπατίτιδα) και να εκδηλωθεί με συμπτώματα όπως οι πόνοι στην κοιλιακή χώρα, η κόπωση και η απώλεια της όρεξης. Η MASDL αποτελεί την πιο κοινή χρόνια ηπατική πάθηση παγκοσμίως πλήττοντας ποσοστό μεγαλύτερο του 30% του πληθυσμού ενώ μετατρέπεται ταχέως σε κύρια αιτία θανάτου από ηπατικά αίτια. Ευρεία κατανάλωση, ελλιπής γνώση για τις επιδράσεις στο ήπαρ Όπως ανέφερε ο κύριος συγγραφέας της μελέτης, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο MD Anderson Κέντρο για τον Καρκίνο στο Χιούστον του Τέξας Λίχε Λιου «τα αναψυκτικά με ζάχαρη έχουν μπει εδώ και καιρό κάτω από το μικροσκόπιο ενώ οι ‘διαιτητικές’ εναλλακτικές τους θεωρούνται συχνά ως μια πιο υγιεινή επιλογή. Σε κάθε περίπτωση τόσο τα αναψυκτικά με ζάχαρη όσο και τα light αναψυκτικά καταναλώνονται ευρέως και οι επιδράσεις τους στην υγεία του ήπατος δεν έχουν γίνει καλά κατανοητές».
Κίνδυνος και με ένα κουτάκι light αναψυκτικού την ημέρα
Ο ερευνητής τόνισε ότι «η μελέτη μας έδειξε πως τα light αναψυκτικά φάνηκε να συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο MASLD ακόμη και μετά από μέτρια κατανάλωση που αντιστοιχούσε σε ένα κουτάκι αναψυκτικού την ημέρα. Τα ευρήματα αυτά θέτουν υπό αμφισβήτηση την κοινή πεποίθηση ότι τα αναψυκτικά διαίτης είναι αβλαβή και υπογραμμίζουν την ανάγκη να επαναπροσδιορίσουμε τον ρόλο τους στη διατροφή και στην υγεία του ήπατος, με δεδομένο μάλιστα ότι η MASLD αναδύεται ως σημαντική απειλή για την υγεία του παγκόσμιου πληθυσμού».
Τα βιολογικά αίτια
Ο δρ Λιου περιέγραψε και τα πιθανά βιολογικά αίτια πίσω από τα νέα αποτελέσματα: «Η υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη των ζαχαρούχων αναψυκτικών μπορεί να προκαλέσει απότομη αύξηση της γλυκόζης του
αίματος και της ινσουλίνης, να προάγει την αύξηση του βάρους και να αυξήσει τα επίπεδα ουρικού οξέος – όλα αυτά συμβάλλουν σε συσσώρευση λίπους στο ήπαρ. Από την άλλη πλευρά, τα αναψυκτικά διαίτης μπορούν να επηρεάσουν την υγεία του ήπατος αλλάζοντας το μικροβίωμα του εντέρου, σταματώντας το αίσθημα κορεσμού, πυροδοτώντας λιγούρες, ακόμη και ενεργοποιώντας την έκλυση ινσουλίνης».
Οι συγγραφείς της μελέτης τόνισαν πως τα καινούργια ευρήματα δείχνουν ότι απαιτείται περιορισμός της κατανάλωσης τόσο των αναψυκτικών με ζάχαρη όσο και των αναψυκτικών διαίτης στο πλαίσιο μιας προληπτικής στρατηγικής που στοχεύει στην καλύτερη υγεία όχι μόνο του ήπατος αλλά και της καρδιάς και των νεφρών. Συγκεκριμένα οι ερευνητές είδαν ότι η αντικατάσταση τόσο των ζαχαρούχων αναψυκτικών όσο και των light αναψυκτικών με νερό μείωνε τον κίνδυνο MASLD – κατά 12,8% σε ό,τι αφορούσε τα αναψυκτικά με ζάχαρη και κατά 15,2% σε ό,τι αφορούσε τα αναψυκτικά διαίτης. Την ίδια στιγμή η αντικατάσταση του ενός τύπου αναψυκτικού με τον άλλο δεν φάνηκε να προσφέρει μείωση του κινδύνου MASLD.
Όπως υπογράμμισε ο δρ Λιου «η πιο ασφαλής προσέγγιση είναι ο περιορισμός τόσο των αναψυκτικών με ζάχαρη όσο και εκείνων με τεχνητά γλυκαντικά. Το νερό παραμένει η καλύτερη επιλογή καθώς βοηθά τον μεταβολισμό και προλαμβάνει τη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ ενώ παράλληλα ενυδατώνει το σώμα».
