Τι λένε οι ειδικοί για όσα μπορεί (και δεν μπορεί) να προσφέρει ο μεσημβρινός ύπνος. Πόσο πρέπει να διαρκεί.
Μπορεί να μιλούσατε στο κινητό ή να βλέπατε την αγαπημένη σας τηλεοπτική σειρά. Ή πάλι μπορεί να είχατε αϋπνία. Όποια κι αν είναι η αιτία, γεγονός παραμένει πως ακόμα ένα βράδυ δεν καταφέρατε να κοιμηθείτε αρκετά. Μήπως ο ύπνος το μεσημέρι μπορεί να σας βοηθήσει να αναπληρώσετε τις ώρες που χάσατε;
Η απάντηση είναι πως πιθανότατα θα σας δώσει αρκετή ενέργεια για να βγάλετε την ημέρα, λέει η Dr. Rebecca Spencer, καθηγήτρια Επιστήμης του Ύπνου στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης, στο Άμερστ. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι θα αναιρέσει τους κινδύνους που κρύβει για την υγεία ο ελλιπής ύπνος το βράδυ.
Γιατί; Το κλειδί είναι η διάρκειά του και τα στάδια που έχει ο ύπνος, αναφέρει στους New York Times.
Ο ύπνος δεν είναι κάτι ενιαίο. Τυπικά διεξάγεται σε 4-5 κύκλους, κάθε ένας από τους οποίους διαρκεί 90-110 λεπτά κατά προσέγγιση. Κάθε κύκλος χωρίζεται σε τέσσερα στάδια. Τα τρία πρώτα λέγονται μη-REM και το τέταρτο είναι το REM. Κατά τον πρώτο υπνικό κύκλο το REM στάδιο διαρκεί πολύ λίγο, αλλά μετά αυξάνεται. Έτσι μειώνεται η διάρκεια των μη-REM σταδίων.
Στάδια 1 και 2
Κατά τα πρώτα δύο (στάδια 1 και 2) ο ύπνος είναι σχετικά ελαφρύς. Οι μύες χαλαρώνουν, η σωματική θερμοκρασία μειώνεται και ο καρδιακός παλμός με την αναπνοή επιβραδύνονται.
Το στάδιο 1 (ο πιο ελαφρύς ύπνος) διαρκεί μερικά λεπτά, αντιστοιχώντας στο μόλις 5% του συνολικού ύπνου.
Το στάδιο 2 διαρκεί περίπου 25 λεπτά στον πρώτο υπνικό κύκλο. Στη συνέχεια, όμως, αυξάνεται σταδιακά, ώστε στον τελευταίο κύκλο αντιστοιχεί στο περίπου 45% του ύπνου.
Στάδιο 3
Στο στάδιο 3, ο ύπνος είναι βαθύς και είναι πολύ δύσκολο να ξυπνήσει κανείς. Τα μάτια και οι μύες χαλαρώνουν πλήρως. Το σώμα επιδιορθώνει τις βλάβες που έχει υποστεί στη διάρκεια της ημέρας, αναπτύσσει οστά και μυς, και ενισχύει το ανοσοποιητικό. Επιπλέον, επεξεργάζεται και συγκεντρώνει τις αναμνήσεις μας.
Είναι επίσης το στάδιο όπου αναπτύσσονται οι εφιάλτες, η υπνοβασία και το «βρέξιμο» του κρεβατιού. Καθώς μεγαλώνουμε, περνάμε ολοένα λιγότερη ώρα σε αυτό το στάδιο. Κατά τους πρώτους υπνικούς κύκλους διαρκεί 20-40 λεπτά, αλλά σταδιακά μειώνεται η διάρκειά του.
Στάδιο 4
Το στάδιο 4 είναι το περίφημο REM (rapid eye movement) ή στάδιο των ταχέων κινήσεων των ματιών. Ο ύπνος σε αυτό δεν είναι τόσο βαθύς όσο στο τρίτο στάδιο, αλλά δεν παύει να είναι το στάδιο των ονείρων. Σχετίζεται επίσης με τη μάθηση, την αποθήκευση των αναμνήσεων και τη ρύθμιση της ψυχικής διάθεσης.
Το στάδιο REM αρχίζει κατά μέσον όρο 90 λεπτά μετά την έναρξη του ύπνου. Κατά τον πρώτο υπνικό κύκλο διαρκεί περίπου 10 λεπτά. Καθώς προχωρά η νύχτα, όμως, προοδευτικά αυξάνεται η διάρκειά του και στον τελευταίο υπνικό κύκλο πλησιάζει τη μία ώρα. Συνολικά αντιστοιχεί στο 25% του ύπνου.Ο μεσημβρινός ύπνος
Ο ύπνος το μεσημέρι, από την άλλη πλευρά, πρέπει να είναι σύντομος για να είναι αναζωογονητικός. Σύμφωνα με το αμερικανικό Εθνικό Ίδρυμα Ύπνου (NSF), η ιδανική διάρκειά του είναι τα 20 λεπτά. Ωστόσο οποιαδήποτε διάρκεια κάτω των 90 λεπτών, ουσιαστικά συμπεριλαμβάνει μόνο τα μη-REM στάδια του ύπνου.
Αν ο ύπνος το μεσημέρι διαρκέσει περισσότερο από 90 λεπτά, ασφαλώς θα συμπεριλάβει και τον ύπνο REM, τουλάχιστον εν μέρει. Ωστόσο όταν ξυπνήσετε είναι πιθανότερο να νιώθετε νωθρότητα και μειωμένη νοητική εγρήγορση, διότι ένας πλήρης κύκλος του ύπνου δεν είναι αρκετός για να αποκατασταθεί πλήρως ο οργανισμός.
Μολονότι, λοιπόν, το άθροισμα του νυχτερινού και του μεσημβρινού ύπνου σας μπορεί να φθάσει στις τουλάχιστον 7 ώρες που συνιστώνται για καλή υγεία, δεν θα αποκομίσετε τα ίδια οφέλη στην υγεία σας που παρέχουν οι 7 συνεχόμενες ώρες κάθε βράδυ, επισημαίνει η Dr. Spencer.
Η έλλειψη (ή στέρηση) ύπνου σχετίζεται με πολλά προβλήματα υγείας, στα οποία συμπεριλαμβάνονται:
Η παχυσαρκία
Η υπέρταση
Ο σακχαρώδης διαβήτης
Η στεφανιαία νόσος
Τα εγκεφαλικά επεισόδια
Η ψυχική καταπόνηση
Ποτέ μην κοιμάσαι έτσι γιατί μπορεί να προκαλέσει θάνατο
Όταν μιλάμε για υγιεινές συνήθειες, συνήθως σκεφτόμαστε τη διατροφή, την άσκηση και το άγχος.
Όμως υπάρχει κάτι ακόμη που επηρεάζει την υγεία μας κάθε βράδυ, χωρίς να το προσέχουμε ιδιαίτερα: η στάση που κοιμόμαστε.
Μπορεί να φαίνεται ασήμαντο, αλλά ο τρόπος που κοιμάσαι επηρεάζει τη σπονδυλική στήλη, την πέψη και την αναπνοή σου.
Ας δούμε γιατί η στάση ύπνου είναι σημαντική και πώς μικρές αλλαγές μπορούν να σε βοηθήσουν να κοιμάσαι και να νιώθεις καλύτερα.
Γιατί έχει σημασία η στάση ύπνου
Περίπου το ένα τρίτο της ζωής μας το περνάμε στον ύπνο. Δηλαδή πολλές ώρες με το σώμα μας στην ίδια θέση.
Η κακή στάση ύπνου μπορεί με τον καιρό να προκαλέσει πόνους, πίεση στα νεύρα και κακή κυκλοφορία του αίματος.
Αν κοιμάσαι σε λάθος στάση, μπορεί να ξυπνάς κουρασμένος, πιασμένος ή με πόνους, ακόμα κι αν έχεις κοιμηθεί αρκετές ώρες.
Οι χειρότερες στάσεις ύπνου
1. Ύπνος μπρούμυτα
Μπορεί να φαίνεται άνετος, αλλά είναι από τις χειρότερες στάσεις.
Ο λαιμός γυρίζει στο πλάι για να αναπνεύσεις
Η σπονδυλική στήλη δεν είναι στη σωστή θέση
Πιέζεται η μέση
Με τον καιρό μπορεί να προκαλέσει πόνους στον αυχένα, στη μέση και πονοκεφάλους.
2. Ύπνος με τα χέρια πάνω από το κεφάλι
Όταν κοιμάσαι με τα χέρια ψηλά ή κάτω από το μαξιλάρι, μπορεί να κόβεται η κυκλοφορία του αίματος και να πιέζονται τα νεύρα.
Το μούδιασμα ή το «τσίμπημα» στα χέρια είναι σημάδι ότι αυτή η στάση δεν σου κάνει καλό. Μπορεί επίσης να δημιουργήσει πρόβλημα στους ώμους.
Προτεινόμενο Άρθρο
Δύσκολες ώρες για την Κατερίνα Καινούργιου
3. Πολύ κουλουριασμένη εμβρυϊκή στάση
Ο ύπνος στο πλάι είναι καλός, αλλά όταν κουλουριάζεσαι πολύ, μπορεί να δημιουργηθεί πρόβλημα.
Δυσκολεύει η βαθιά αναπνοή
Πιέζεται ο αυχένας και η μέση
Μειώνεται η ευλυγισία με τον καιρό
Καλύτερα να κοιμάσαι στο πλάι με ελαφρώς λυγισμένα γόνατα.
Η καλύτερη στάση ύπνου: Αριστερό πλάι
Οι ειδικοί λένε ότι το αριστερό πλάι είναι η πιο υγιεινή στάση, γιατί:
Βοηθά την πέψη
Βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος
Μειώνει την καούρα και την παλινδρόμηση
Ξεκουράζει τη σπονδυλική στήλη
Βοηθά την αναπνοή, ειδικά αν ροχαλίζεις ή έχεις υπνική άπνοια
Αν δεν έχεις συνηθίσει, ένα μαξιλάρι σώματος μπορεί να σε βοηθήσει.
Ποτέ μην κοιμάσαι έτσι γιατί μπορεί να προκαλέσει θάνατο
Ο ύπνος σε λάθος στάση, ειδικά μπρούμυτα ή ανάσκελα μετά από αλκοόλ, βαριά φαγητά ή όταν είσαι άρρωστος, μπορεί σε σπάνιες αλλά επικίνδυνες περιπτώσεις να οδηγήσει σε απόφραξη των αεραγωγών ή εισρόφηση εμετού, δηλαδή να περάσουν υγρά στους πνεύμονες και να προκληθεί ασφυξία.
Αν το κεφάλι είναι γυρισμένο αφύσικα, ο λαιμός πιέζεται, η αναπνοή δυσκολεύει και το σώμα μπορεί να μην «ξυπνήσει» έγκαιρα για να αντιδράσει, ιδιαίτερα όταν υπάρχει μέθη, καταστολή, έντονη κόπωση ή υπνική άπνοια. Γι’ αυτό οι ειδικοί προειδοποιούν: η στάση ύπνου δεν είναι αθώα και σε ευάλωτες συνθήκες μπορεί να γίνει μοιραία.
Απλές συμβουλές για καλύτερο ύπνο
Μικρές αλλαγές κάνουν μεγάλη διαφορά:
Χρησιμοποίησε σωστό μαξιλάρι, ώστε το κεφάλι να είναι ίσιο με την πλάτη
Αν κοιμάσαι στο πλάι, βάλε μαξιλάρι ανάμεσα στα γόνατα
Πρόσεξε το στρώμα σου — ούτε πολύ μαλακό ούτε πολύ σκληρό
Απόφυγε τις οθόνες πριν τον ύπνο, γιατί το μπλε φως χαλάει τον ύπνο
Κράτα το δωμάτιο δροσερό, ήσυχο και σκοτεινό
Συμπέρασμα
Η στάση ύπνου δεν είναι απλώς συνήθεια — είναι σημαντική για την υγεία.
Μπορεί να μειώσει τους πόνους, να βελτιώσει την πέψη και την αναπνοή και να σε κάνει να νιώθεις καλύτερα κάθε μέρα.
Απόψε πριν κοιμηθείς, σκέψου: Είμαι άνετα; είναι το σώμα μου σωστά στηριγμένο; μήπως μια άλλη στάση θα μου έκανε καλό;
