Η υπνική παράλυση, η λεγόμενη μόρα στον ύπνο που όλοι έχουμε ακουστά, είναι μια μορφή παραϋπνίας.
Τι είναι η Μόρα – Υπνική Παράλυση
Η παραϋπνία περιλαμβάνει ανεπιθύμητα γεγονότα που συμβαίνουν στη διάρκεια του ύπνου.
Η υπνική παράλυση προκαλείται επειδή δεν μπορούμε να κουνήσουμε το σώμα μας σε δύο συγκεκριμένες φάσεις:
Όταν αποκοιμόμαστε (στο υπναγωγικό στάδιο)
Όταν ξυπνάμε από τον ύπνο (στο υπνοπομπικό στάδιο)
Στην παράδοση διαφόρων χωρών υπάρχουν διάφορες λαογραφικές εξηγήσεις για τη μόρα, που την αποδίδουν σε δαιμονικές επισκέψεις και υπερφυσικές οντότητες οι οποίες κάθονται πάνω στο στήθος ή δεσμεύουν τα άκρα, ενώ αντιμετωπίζονται συνήθως με προσευχές. Φυσικά και δεν συμβαίνει τίποτα υπερφυσικό, το βίωμα αυτό εξηγείται ιατρικά.
Γιατί έρχεται η μόρα, πως εξηγείται επιστημονικά;
Κατά τη διάρκεια του ύπνου, φυσιολογικά παρατηρούνται κυκλικά φάσεις διάρκειας περίπου 90–120 λεπτών, που περιλαμβάνουν τρία στάδια NREM ύπνου (N1 ελαφρύς, N2 ελαφρύς-ενδιάμεσος, N3 βαθύς/βραδέων κυμάτων) και κατόπιν μία φάση REM στην οποία εμφανίζονται τα όνειρα. Όταν ονειρευόμαστε, ο εγκέφαλος δίνει εντολή στους μύες να χαλαρώσουν και μπαίνουμε σε κατάσταση ατονίας. Αυτή η κατάσταση είναι απαραίτητη για τον περιορισμό των σωματικών μας κινήσεων κατά τη διάρκεια των ονείρων για την προστασία μας, αλλά και για να ξεκουραστούν οι μύες. Στην υπνική παράλυση το σώμα δυσκολεύεται να κάνει αυτή τη μετάβαση, δηλαδή ενώ είμαστε ξύπνιοι, οι μύες δεν καταφέρνουν να βγουν από την ατονία, με αποτέλεσμα το άτομο να έχει μ
Η υπνική παράλυση προκαλείται επειδή δεν μπορούμε να κουνήσουμε το σώμα μας σε δύο συγκεκριμένες φάσεις:
Όταν αποκοιμόμαστε (στο υπναγωγικό στάδιο)
Όταν ξυπνάμε από τον ύπνο (στο υπνοπομπικό στάδιο)
Στην παράδοση διαφόρων χωρών υπάρχουν διάφορες λαογραφικές εξηγήσεις για τη μόρα, που την αποδίδουν σε δαιμονικές επισκέψεις και υπερφυσικές οντότητες οι οποίες κάθονται πάνω στο στήθος ή δεσμεύουν τα άκρα, ενώ αντιμετωπίζονται συνήθως με προσευχές. Φυσικά και δεν συμβαίνει τίποτα υπερφυσικό, το βίωμα αυτό εξηγείται ιατρικά.
Γιατί έρχεται η μόρα, πως εξηγείται επιστημονικά;
Κατά τη διάρκεια του ύπνου, φυσιολογικά παρατηρούνται κυκλικά φάσεις διάρκειας περίπου 90–120 λεπτών, που περιλαμβάνουν τρία στάδια NREM ύπνου (N1 ελαφρύς, N2 ελαφρύς-ενδιάμεσος, N3 βαθύς/βραδέων κυμάτων) και κατόπιν μία φάση REM στην οποία εμφανίζονται τα όνειρα. Όταν ονειρευόμαστε, ο εγκέφαλος δίνει εντολή στους μύες να χαλαρώσουν και μπαίνουμε σε κατάσταση ατονίας. Αυτή η κατάσταση είναι απαραίτητη για τον περιορισμό των σωματικών μας κινήσεων κατά τη διάρκεια των ονείρων για την προστασία μας, αλλά και για να ξεκουραστούν οι μύες. Στην υπνική παράλυση το σώμα δυσκολεύεται να κάνει αυτή τη μετάβαση, δηλαδή ενώ είμαστε ξύπνιοι, οι μύες δεν καταφέρνουν να βγουν από την ατονία, με αποτέλεσμα το άτομο να έχει μεν συνείδηση, αλλά να δυσκολεύεται προσωρινά να κινήσει τους μυς.
Η μόρα εμφανίζεται συνήθως κατά τη διάρκεια μιας μετάβασης στον ύπνο: ή όταν σας παίρνει ο ύπνος, ή όταν ξυπνάτε. Τα συμπτώματα της υπνικής παράλυσης περιλαμβάνουν τα παρακάτω συμπτώματα:
την αδυναμία να κουνήσετε το σώμα σας όταν αποκοιμιέστε ή ξυπνάτε, που διαρκεί από δευτερόλεπτα μέχρι μερικά λεπτά (υπνοπαράλυση)
δεν μπορείτε να μιλήσετε στη διάρκεια του επεισοδίου
παραισθήσεις και φόβος: πολλοί άνθρωποι αναφέρουν ότι έχουν παραισθήσεις και «βλέπουν» τεράστια έντομα ή φίδια να σέρνονται προς το μέρος τους, ενώ μένουν ακίνητοι και αμίλητοι στο κρεβάτι. Ή είχαν την παραίσθηση ότι ένας εισβολέας βρίσκεται στο δωμάτιο, έξω από το παράθυρο ή την πόρτα. Συχνά επίσης υπάρχουν περίεργες εμπειρίες, όπως ότι κανείς πετάει ή βγαίνει από το σώμα του (εξωσωματική εμπειρία)
Ποτέ μην κοιμάσαι έτσι γιατί μπορεί να προκαλέσει θάνατο
Όταν μιλάμε για υγιεινές συνήθειες, συνήθως σκεφτόμαστε τη διατροφή, την άσκηση και το άγχος.
Όμως υπάρχει κάτι ακόμη που επηρεάζει την υγεία μας κάθε βράδυ, χωρίς να το προσέχουμε ιδιαίτερα: η στάση που κοιμόμαστε.
Μπορεί να φαίνεται ασήμαντο, αλλά ο τρόπος που κοιμάσαι επηρεάζει τη σπονδυλική στήλη, την πέψη και την αναπνοή σου.
Ας δούμε γιατί η στάση ύπνου είναι σημαντική και πώς μικρές αλλαγές μπορούν να σε βοηθήσουν να κοιμάσαι και να νιώθεις καλύτερα.
Γιατί έχει σημασία η στάση ύπνου
Περίπου το ένα τρίτο της ζωής μας το περνάμε στον ύπνο. Δηλαδή πολλές ώρες με το σώμα μας στην ίδια θέση.
Η κακή στάση ύπνου μπορεί με τον καιρό να προκαλέσει πόνους, πίεση στα νεύρα και κακή κυκλοφορία του αίματος.
Αν κοιμάσαι σε λάθος στάση, μπορεί να ξυπνάς κουρασμένος, πιασμένος ή με πόνους, ακόμα κι αν έχεις κοιμηθεί αρκετές ώρες.
Οι χειρότερες στάσεις ύπνου
1. Ύπνος μπρούμυτα
Μπορεί να φαίνεται άνετος, αλλά είναι από τις χειρότερες στάσεις.
Ο λαιμός γυρίζει στο πλάι για να αναπνεύσεις
Η σπονδυλική στήλη δεν είναι στη σωστή θέση
Πιέζεται η μέση
Με τον καιρό μπορεί να προκαλέσει πόνους στον αυχένα, στη μέση και πονοκεφάλους.
2. Ύπνος με τα χέρια πάνω από το κεφάλι
Όταν κοιμάσαι με τα χέρια ψηλά ή κάτω από το μαξιλάρι, μπορεί να κόβεται η κυκλοφορία του αίματος και να πιέζονται τα νεύρα.
Προτεινόμενο Άρθρο
Δύσκολες ώρες για την Κατερίνα Καινούργιου
Το μούδιασμα ή το «τσίμπημα» στα χέρια είναι σημάδι ότι αυτή η στάση δεν σου κάνει καλό. Μπορεί επίσης να δημιουργήσει πρόβλημα στους ώμους.
3. Πολύ κουλουριασμένη εμβρυϊκή στάση
Ο ύπνος στο πλάι είναι καλός, αλλά όταν κουλουριάζεσαι πολύ, μπορεί να δημιουργηθεί πρόβλημα.
Δυσκολεύει η βαθιά αναπνοή
Πιέζεται ο αυχένας και η μέση
Μειώνεται η ευλυγισία με τον καιρό
Καλύτερα να κοιμάσαι στο πλάι με ελαφρώς λυγισμένα γόνατα.
Η καλύτερη στάση ύπνου: Αριστερό πλάι
Οι ειδικοί λένε ότι το αριστερό πλάι είναι η πιο υγιεινή στάση, γιατί:
Βοηθά την πέψη
Βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος
Μειώνει την καούρα και την παλινδρόμηση
Ξεκουράζει τη σπονδυλική στήλη
Βοηθά την αναπνοή, ειδικά αν ροχαλίζεις ή έχεις υπνική άπνοια
Αν δεν έχεις συνηθίσει, ένα μαξιλάρι σώματος μπορεί να σε βοηθήσει.
Ποτέ μην κοιμάσαι έτσι γιατί μπορεί να προκαλέσει θάνατο
Ο ύπνος σε λάθος στάση, ειδικά μπρούμυτα ή ανάσκελα μετά από αλκοόλ, βαριά φαγητά ή όταν είσαι άρρωστος, μπορεί σε σπάνιες αλλά επικίνδυνες περιπτώσεις να οδηγήσει σε απόφραξη των αεραγωγών ή εισρόφηση εμετού, δηλαδή να περάσουν υγρά στους πνεύμονες και να προκληθεί ασφυξία.
Αν το κεφάλι είναι γυρισμένο αφύσικα, ο λαιμός πιέζεται, η αναπνοή δυσκολεύει και το σώμα μπορεί να μην «ξυπνήσει» έγκαιρα για να αντιδράσει, ιδιαίτερα όταν υπάρχει μέθη, καταστολή, έντονη κόπωση ή υπνική άπνοια. Γι’ αυτό οι ειδικοί προειδοποιούν: η στάση ύπνου δεν είναι αθώα και σε ευάλωτες συνθήκες μπορεί να γίνει μοιραία.
Απλές συμβουλές για καλύτερο ύπνο
Μικρές αλλαγές κάνουν μεγάλη διαφορά:
Χρησιμοποίησε σωστό μαξιλάρι, ώστε το κεφάλι να είναι ίσιο με την πλάτη
Αν κοιμάσαι στο πλάι, βάλε μαξιλάρι ανάμεσα στα γόνατα
Πρόσεξε το στρώμα σου — ούτε πολύ μαλακό ούτε πολύ σκληρό
Απόφυγε τις οθόνες πριν τον ύπνο, γιατί το μπλε φως χαλάει τον ύπνο
Κράτα το δωμάτιο δροσερό, ήσυχο και σκοτεινό
Συμπέρασμα
Η στάση ύπνου δεν είναι απλώς συνήθεια — είναι σημαντική για την υγεία.
Μπορεί να μειώσει τους πόνους, να βελτιώσει την πέψη και την αναπνοή και να σε κάνει να νιώθεις καλύτερα κάθε μέρα.
Απόψε πριν κοιμηθείς, σκέψου: Είμαι άνετα; είναι το σώμα μου σωστά στηριγμένο; μήπως μια άλλη στάση θα μου έκανε καλό;
