Ο Μαρκ Φέργουεδερ δεν μπορεί να ξεχάσει τα λόγια που του είπε η σύζυγός του, Εύα, λίγο πριν φύγει από τη ζωή: «Ήθελα απλώς να γεράσω μαζί σου».
Μετά από τέσσερις δεκαετίες κοινής ζωής και δύο παιδιά, ο 67χρονος Μαρκ, συνταξιούχος σιδηροδρομικός από το Ίστμπορν του Ανατολικού Σάσεξ, είχε την ίδια προσδοκία. Όμως η διάγνωση της Εύας με καρκίνο των ωοθηκών σταδίου 4Β το 2019 ανέτρεψε τα πάντα.
Το όνειρο για το μέλλον και η ξαφνική ανατροπή
«Θέλαμε να ταξιδέψουμε, να ζήσουμε τη ζωή μας, ίσως να μετακομίσουμε στην Ισπανία», λέει ο Μαρκ με τρεμάμενη φωνή. «Ήθελα απλώς να είμαι με την Εύα, να κάνουμε πράγματα που αγαπούσαμε — μαζί».
Δύο χρόνια μετά τον θάνατό της, η θλίψη του παραμένει βαθιά. Αυτό που την επιδεινώνει, όμως, είναι η πεποίθηση ότι η Εύα θα ήταν ακόμη εν ζωή αν δεν είχε χρησιμοποιήσει την πούδρα ταλκ της Johnson & Johnson.
Ο Μαρκ συμμετέχει πλέον σε ομαδική αγωγή κατά της εταιρείας, μαζί με περισσότερους από 3.000 ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο. Όλοι ισχυρίζονται ότι είτε οι ίδιοι είτε συγγενικά τους πρόσωπα εμφάνισαν καρκίνο των ωοθηκών ή μεσοθηλίωμα λόγω της χρήσης της παιδικής πούδρας Johnson’s μεταξύ 1965 και 2023.
Κατηγορίες για αμίαντο στην πούδρα και απόκρυψη στοιχείων
Η αγωγή, που κατατέθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο από το δικηγορικό γραφείο KP Law, υποστηρίζει ότι το βασικό συστατικό της πούδρας, το ένυδρο πυριτικό μαγνήσιο, ήταν μολυσμένο με αμίαντο — ένα γνωστό καρκινογόνο — και ότι η εταιρεία το γνώριζε αλλά δεν ενημέρωσε το κοινό επί δεκαετίες.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρόμοιες αγωγές έχουν οδηγήσει σε δισεκατομμύρια αποζημιώσεων. Η Johnson & Johnson απέσυρε την πούδρα με ορυκτό τάλκ από το Ηνωμένο Βασίλειο το 2023, τρία χρόνια μετά την απόσυρσή της από ΗΠΑ και Καναδά, αντικαθιστώντας την με άμυλο καλαμποκιού. Η εταιρεία απέδωσε την αλλαγή σε μείωση της ζήτησης λόγω «παραπληροφόρησης» για την ασφάλεια του προϊόντος.
NEW YORK – DECEMBER 16: Johnson & Johnson’s products are seen December 16, 2004 in New York. Johnson & Johnson’s agreed to buy Guidant Corp, a defibrillator manufacturer for $25.4 billion. (Photo Illustration by Chris Hondros/Getty Images)
«Η Εύα ήταν 63 ετών όταν πέθανε», λέει ο Μαρκ. «Ζούσε υγιεινά, δεν κάπνιζε, δεν έπινε, ασκούνταν και είχε πάντα φροντίδα για τον εαυτό της».
Και όμως, αγνοούσε ότι ένα προϊόν που χρησιμοποιούσε για προσωπική υγιεινή μπορεί να είχε επιφέρει το τέλος της.
«Δεν το μάθαμε παρά μόνο μετά τον θάνατό της», λέει συγκινημένος. «Αν το γνωρίζαμε, δεν θα το είχε χρησιμοποιήσει και ίσως να ήταν ακόμη εδώ».
Μνήμες από τις πρώτες μέρες της σχέσης τους
Ο Μαρκ θυμάται πως από την αρχή της σχέσης τους η Εύα έκανε συχνή χρήση της πούδρας. «Γνωριστήκαμε όταν ήμουν με άδεια από τις Ένοπλες Δυνάμεις στη Βόρεια Ιρλανδία», λέει. «Την ερωτεύτηκα αμέσως. Ήταν γεμάτη ζωντάνια».
Το ζευγάρι παντρεύτηκε το 1984, μέσα σε λίγους μήνες. «Η Εύα χρησιμοποιούσε την πούδρα κάθε μέρα. Υπήρχε λευκή σκόνη παντού. Μου προκαλούσε δυσφορία, σκεφτόμουν ότι ήταν σαν να ήθελες να πνιγείς όταν την ανέπνεες. Έπρεπε να της το είχα πει τότε».
Αυτή η πρώιμη ανησυχία είναι τώρα κεντρικό στοιχείο στην αγωγή.
«Η πούδρα ταλκ που κυκλοφόρησε στο Ηνωμένο Βασίλειο επί δεκαετίες περιείχε αμίαντο, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει καρκίνο όταν εισπνευσθεί», εξηγεί ο Τομ Λόνγκσταφ, δικηγόρος της KPLaw. «Κατηγορούμε τη Johnson & Johnson ότι γνώριζε τον κίνδυνο και τον απέκρυψε για εμπορικούς λόγους».
Μέχρι στιγμής δεν έχει οριστεί ημερομηνία εκδίκασης. Η εταιρεία Kenvue, που διαχειρίζεται τον τομέα καταναλωτικής υγείας της Johnson & Johnson, δήλωσε ότι η πούδρα ήταν σύμφωνη με όλους τους κανονισμούς, δεν περιείχε αμίαντο και δεν προκαλεί καρκίνο.
Η διάγνωση και η μάχη με την ασθένεια
Το πρώτο ανησυχητικό σύμπτωμα εμφανίστηκε τον Αύγουστο του 2019, όταν η Εύα άρχισε να υποφέρει από χρόνια δυσπεψία και κράμπες στο στομάχι. Καμία αγωγή ή διατροφική αλλαγή δεν έφερε βελτίωση.
Τον Δεκέμβριο, πήγε επιτέλους σε γιατρό με τον Μαρκ να τη συνοδεύει. Ο ιατρός παρατήρησε ασυνήθιστη σκλήρυνση στην κοιλιακή χώρα και συνέστησε περαιτέρω εξετάσεις.
«Δεν υποψιαζόμασταν καν τον καρκίνο», θυμάται ο Μαρκ. Όμως μέσα σε λίγες ημέρες η κατάστασή της επιδεινώθηκε και δυσκολευόταν να κινηθεί.
Οι εξετάσεις οδήγησαν σε μια σκληρή διάγνωση από έναν Αυστραλό γιατρό. «Μας ρώτησε αν θέλαμε να ακούσουμε το χειρότερο σενάριο», λέει ο Μαρκ. «Και όταν απαντήσαμε καταφατικά, είπε στην Εύα: “Φοβάμαι, Εύα, αυτό θα σε τσιμπήσει στα οπίσθια”». Η ειλικρίνειά του, όσο ωμή κι αν ήταν, τους βοήθησε να συνειδητοποιήσουν την πραγματικότητα.
Τον Φεβρουάριο του 2020, η Εύα υποβλήθηκε σε επέμβαση για αφαίρεση ωοθηκών, μήτρας, τραχήλου και σαλπίγγων. Ακολούθησαν έξι μήνες χημειοθεραπείας.
«Ήταν πολύ σκληρό», λέει ο Μαρκ. «Έχασε τα μαλλιά της — κι όμως γελάσαμε όταν ο γιατρός είπε ότι θα ξαναφυτρώσουν πιο πυκνά, γιατί πάντα μισούσε τα μαλλιά της!»
Το καλοκαίρι το ζευγάρι περνούσε χρόνο στη βεράντα του σπιτιού, ελπίζοντας ότι η θεραπεία θα είχε αποτέλεσμα.
Μετά την αποθεραπεία, η Εύα επέστρεψε στη δουλειά και ταξίδεψαν στην Αίγυπτο την άνοιξη του 2022. Ωστόσο, λίγο αργότερα, οι εξετάσεις CA125 έδειξαν αύξηση, ένδειξη υποτροπής.
Η νέα χημειοθεραπεία δεν ανέκοψε την επιδείνωση. Η Εύα πέθανε τον Αύγουστο του 2023. Ο Μαρκ και οι δύο κόρες τους, Κέιτι και Κλερ, καταρρακώθηκαν.
Η απόφαση να συμμετάσχει στην αγωγή
Ο Μαρκ διάβασε για τη σύνδεση του ταλκ με τον καρκίνο των ωοθηκών και την αγωγή που είχε ξεκινήσει — και δήλωσε συμμετοχή αμέσως.
Οι ενάγοντες ισχυρίζονται ότι η Johnson & Johnson «απέκρυψε πληροφορίες που θα μπορούσαν να υποδηλώσουν ότι η πούδρα ήταν μολυσμένη με αμίαντο» και «άσκησε πιέσεις στις ρυθμιστικές αρχές» για να συνεχίσει την πώλησή της.
Τι λένε οι επιστήμονες για τη σχέση ταλκ και καρκίνου
Ο Τζάστιν Στέμπινγκ, καθηγητής βιοϊατρικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Άνγκλια Ράσκιν, πιστεύει ότι υπάρχει σύνδεση. Αναφέρει μελέτη του *Journal of Clinical Oncology* με 50.884 γυναίκες, η οποία έδειξε θετική συσχέτιση μεταξύ χρήσης ταλκ στην περιοχή των γεννητικών οργάνων και καρκίνου των ωοθηκών.
«Για μένα, αυτή η μελέτη ήταν η πιο πειστική απόδειξη», δηλώνει. «Υπάρχει σαφής κίνδυνος και ο μηχανισμός είναι γνωστός».
Από την άλλη, ο Πολ Φάροου, πρώην καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ και ερευνητής στο Ιατρικό Κέντρο Cedars Sinai στο Λος Άντζελες, σημειώνει ότι, αν και υπάρχει σύνδεση, δεν έχει αποδειχθεί αιτιώδης σχέση. «Μπορεί να εμπλέκονται και άλλοι παράγοντες», τονίζει.
Ο Μαρκ όμως είναι βέβαιος: «Αυτή η νομική ενέργεια δεν θα φέρει πίσω την Εύα. Αλλά η εταιρεία πρέπει να λογοδοτήσει. Δεν έπρεπε ποτέ να επιτραπεί να χρησιμοποιούν άνθρωποι σαν τη γυναίκα μου ένα προϊόν που θεωρούσαν αθώο — και που τελικά ίσως την σκότωσε».
8 Αντικαρκινικές Τροφές που Βοηθούν στη Μείωση του Κινδύνου Καρκίνου
Σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, ο μέσος ενήλικας στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει περίπου 40% πιθανότητα να αναπτύξει καρκίνο κατά τη διάρκεια της ζωής του. Επειδή πρόκειται για μια τόσο διαδεδομένη νόσο, οι γιατροί και οι επιστήμονες αναζητούν συνεχώς θεραπείες και τρόπους ίασης.
Προτεινόμενο Άρθρο
ΕΚΤΑΚΤΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΡΑΜΠ: “Δεν έχουμε τελειώσει…”
Όταν πρόκειται για έρευνα κατά του καρκίνου, ένα από τα βασικά σημεία εστίασης είναι η πρόληψη. Αν και οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι δεν υπάρχει τρόπος να εξασφαλίσουμε πλήρως ότι δεν θα αναπτύξουμε καρκίνο, υπάρχουν πολλοί παράγοντες στον τρόπο ζωής μας που μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο.
Ένας από αυτούς είναι η διατροφή. Η κατανάλωση συγκεκριμένων αντικαρκινικών τροφών, αν και πιθανότατα δεν καταπολεμά ενεργά τον καρκίνο, μπορεί να συμβάλλει στην πρόληψή του. «Η έρευνα μας λέει ότι οι συνεπείς υγιεινές διατροφικές επιλογές με την πάροδο του χρόνου μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, αλλά δεν μπορούμε να πούμε με απόλυτη βεβαιότητα ότι τα τρόφιμα τον προλαμβάνουν», λέει η διαιτολόγος Lindsey Wohlford. «Δεν υπάρχουν εγγυήσεις».
Οι διατροφικές συνήθειες που επηρεάζουν τον κίνδυνο καρκίνου σχετίζονται τόσο με την υπερβολική όσο και την ανεπαρκή κατανάλωση ορισμένων ουσιών.
Η υπερβολική κατανάλωση κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος, αλκοόλ, επεξεργασμένων υδατανθράκων, τηγανητών τροφών και ζάχαρης, αυξάνει τον κίνδυνο. Το ίδιο και η έλλειψη άσκησης και η χαμηλή κατανάλωση τροφών πλούσιων σε φυτοχημικά.
Ίσως έχετε ακούσει τον όρο «αντικαρκινικές τροφές». Για να είμαστε σαφείς, δεν υπάρχουν τρόφιμα που καταπολεμούν απευθείας τον καρκίνο. Ωστόσο, ορισμένα τρόφιμα παρέχουν στο σώμα σημαντικά θρεπτικά συστατικά που συμβάλλουν στην πρόληψή του.
Οι «αντικαρκινικές τροφές» είναι συνήθως φυτικής προέλευσης και περιέχουν φυτοχημικά – ουσίες που βρίσκονται στα φυτά και βοηθούν στην πρόληψη χρόνιων παθήσεων, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου. Οι γιατροί και οι διαιτολόγοι συστήνουν την τακτική κατανάλωση ποικιλίας φρούτων και λαχανικών πλούσιων σε φυτοχημικά.
8 Αντικαρκινικές Τροφές που Βοηθούν στη Μείωση του Κινδύνου Καρκίνου
Η Wohlford τονίζει ότι το καλύτερο είναι να καταναλώνουμε ποικιλία φρούτων και λαχανικών — και ο απλούστερος τρόπος για να το πετύχουμε είναι να «τρώμε το ουράνιο τόξο». Δηλαδή, να επιλέγουμε διαφορετικά χρώματα στη διατροφή μας. «Να θυμάστε ότι υπάρχουν πάνω από 4.000 φυτοχημικές ουσίες που έχουν μελετηθεί», λέει. «Δεν υπάρχει κάποιο “υπερ-τρόφιμο” που να τα περιέχει όλα. Καθεμία έχει διαφορετικά οφέλη».
Οι παρακάτω τροφές είναι γνωστές για την αντικαρκινική τους δράση. Δεν είναι η πλήρης λίστα, αλλά αποτελούν ένα καλό σημείο εκκίνησης.
1. Σταυρανθή Λαχανικά
Περιλαμβάνουν ρόκα, κινέζικο λάχανο, μπρόκολο, λαχανάκια Βρυξελλών, λάχανο, κουνουπίδι, kale και γογγύλια. Είναι πλούσια σε καροτενοειδή, βιταμίνες C, E και K, φολικό οξύ και ανόργανα στοιχεία. Περιέχουν επίσης γλυκοσινολάτες, ινδόλες και ισοθειοκυανικά, ενώσεις που συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα και του παχέος εντέρου.
Το ενεργό συστατικό του είναι η κουρκουμίνη, η οποία έχει ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση. Η φλεγμονή σχετίζεται με τις περισσότερες χρόνιες ασθένειες, όπως και τον καρκίνο. Η κουρκουμίνη μπορεί επίσης να ενισχύσει τη δράση της χημειοθεραπείας και να προστατεύει τα υγιή κύτταρα κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας.
3. Μανιτάρια
Έρευνα στην Ιαπωνία έδειξε ότι η τακτική κατανάλωση μανιταριών μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη. Είναι πλούσια σε βιταμίνες, αντιοξειδωτικά και την ένωση L-εργοθειονεΐνη. Επίσης, ειδικά είδη όπως τα reishi, shiitake, maitake και turkey tail έχουν ανοσοενισχυτικές και αντικαρκινικές ιδιότητες.
4. Λαχανικά της Οικογένειας Allium
Περιλαμβάνουν σκόρδο, κρεμμύδια, πράσα και σχοινόπρασο. Πολλές μελέτες συνδέουν την κατανάλωσή τους με μειωμένο κίνδυνο για καρκίνο του εντέρου. Σε κινεζική μελέτη, η κατανάλωση σκόρδου και κρεμμυδιού μείωσε τον κίνδυνο για καρκίνο του παχέος εντέρου κατά 79%.
5. Φύκι Wakame
Ορισμένες μελέτες σε ζώα και σε εργαστήρια δείχνουν ότι μπορεί να καταστείλει την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων στο στήθος, το έντερο και τα νεφρά. Περιέχει επίσης ιώδιο, σημαντικό για την υγεία του θυρεοειδούς — η ισορροπημένη πρόσληψή του σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του θυρεοειδούς.
6. Τροφές Πλούσιες σε Λυκοπένιο
Το λυκοπένιο είναι αντιοξειδωτικό που δίνει στα φρούτα το κόκκινο ή ροζ χρώμα τους — όπως ντομάτες, καρπούζι, γκουάβα και γκρέιπφρουτ. Συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο για καρκίνο του προστάτη και του παχέος εντέρου. Σημειώστε ότι οι μαγειρεμένες ή επεξεργασμένες ντομάτες περιέχουν περισσότερο λυκοπένιο.
7. Τροφές Πλούσιες σε Βήτα Καροτίνη
Τα καροτενοειδή συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο για καρκίνο των πνευμόνων. Οι καλύτερες φυσικές πηγές είναι τα καρότα, οι γλυκοπατάτες και τα σκούρα φυλλώδη λαχανικά. Τα συμπληρώματα βήτα-καροτίνης, ωστόσο, μπορεί να έχουν αντίθετα αποτελέσματα.
8. Λιπαρά Ψάρια
Η κατανάλωση λιπαρών ψαριών όπως τόνος, σολομός, σαρδέλες και ρέγκα προσφέρει βιταμίνη D και ωμέγα-3 λιπαρά, τα οποία σχετίζονται με μειωμένο κίνδυνο καρκίνου.
Άλλες Αξιόλογες Τροφές
Εκτός από τις παραπάνω, και άλλες τροφές έχουν ισχυρές αντικαρκινικές ιδιότητες: μούρα, εσπεριδοειδή, φακές, όσπρια, αυγά, δημητριακά ολικής άλεσης, ελαιόλαδο και πράσινο ή λευκό τσάι.
Όπως προαναφέρθηκε, το τι δεν καταναλώνετε έχει εξίσου σημασία. Περιορίστε τα επεξεργασμένα κρέατα, τα τηγανητά, τα επεξεργασμένα άλευρα και τη ζάχαρη. Επιπλέον, το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η καθιστική ζωή και το χρόνιο στρες αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο.
Κάνε Ό,τι Μπορείς για να Μειώσεις τον Κίνδυνο
Μπορεί να μην υπάρχει τρόπος να εξαλείψουμε πλήρως τον κίνδυνο για καρκίνο, αλλά ένας υγιεινός τρόπος ζωής — πλούσιος σε φυτικές τροφές, άσκηση, ενυδάτωση και αποφυγή επιβλαβών συνηθειών — μπορεί να τον μειώσει σημαντικά. Επιπλέον, συμβάλλει στη γενικότερη ευεξία και ενέργεια για τις δραστηριότητες που αγαπάς. Μπορεί να μην μπορούμε να αποτρέψουμε πλήρως τον καρκίνο, αλλά μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα σώμα που ευνοεί την υγεία και τη μακροζωία.
