Επιφυλακή στην Ευρώπη για τον ιό Μpox – Ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει χαμηλός
Σε επιφυλακή θέτει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) τους υγειονομικούς φορείς της Γηραιάς Ηπείρου μετά τον εντοπισμό κρουσμάτων του επικίνδυνου στελέχους clade 1b του ιού Mpox (πρώην ευλογιά των πιθήκων) σε τέσσερις χώρες.
Οι αιτίες δε για τις οποίες, όπως όλα δείχνουν, το Κέντρο σήμανε συναγερμό είναι ότι αφενός τα επιβεβαιωμένα αυτά περιστατικά δεν αφορούν ταξιδιώτες και αφετέρου το γεγονός ότι το συγκεκριμένο στέλεχος μεταδίδεται όχι μόνο με σεξουαλική αλλά και με απλή επαφή.
Αναλυτικότερα και σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά στοιχεία που δημοσιοποίησε το ECDC, η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που ανίχνευσε εγχώριο κρούσμα ήταν η Ισπανία, στις 10 Οκτώβρη. Μόλις επτά ημέρες μετά, εντοπίστηκαν ακόμη δύο εγχώρια κρούσματα στην Ολλανδία και την Πορτογαλία, ενώ το ίδιο συνέβη και στην Ιταλία, όπου οι Αρχές ανέφεραν δύο επιβεβαιωμένες περιπτώσεις.
Υπό τα δεδομένα αυτά, οι επιστήμονες του Κέντρου σημειώνουν στην ίδια ανακοίνωση ότι τα πέντε νέα κρούσματα είναι διαφορετικά από τα εισαγόμενα που έχουν καταγραφεί κατά το πρόσφατο παρελθόν (μεταξύ Αυγούστου 2024 και Οκτωβρίου 2025), καθώς δεν πρόκειται για ταξιδιώτες που επέστρεψαν από χώρες όπου ενδημεί το στέλεχος clade 1b του Mpox. Αντίστοιχα, όμως, δεν πρόκειται για άτομα που ήρθαν σε επαφή με μολυσμένους ταξιδιώτες.
Αντιθέτως, τα τελευταία περιστατικά δεν έχουν ιστορικό ταξιδιού, ενώ από την ιχνηλάτηση δεν προέκυψε ότι είχαν στο μεταξύ έρθει σε επαφή με άλλους πάσχοντες, που θα αιτιολογούσε τη νόσησή τους. Επιπρόσθετα και όπως προκύπτει από τα ίδια στοιχεία, και τα πέντε νέα κρούσματα είναι άνδρες, εκ των οποίων ορισμένοι αυτοπροσδιορίστηκαν ως άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άλλους άνδρες, γεγονός που υποδηλώνει ότι η μετάδοση (και) του νεότερου στελέχους του Mpox δύναται να συνεχίζεται στα σεξουαλικά δίκτυα της Ευρώπης, ιδίως μεταξύ των ανδρών.
Η… λεπτομέρεια εντούτοις στην οποία στέκεται η επιστημονική κοινότητα είναι το γεγονός ότι το clade 1b εμφανίζει αυξημένη μεταδοτικότητα ακόμη και έπειτα από απλή επαφή (δέρμα με δέρμα), με αποτέλεσμα να έχουν νοσήσει γυναίκες αλλά και μικρά παιδιά (κάτω των 5 ετών), παρατήρηση που έχει τεκμηριωθεί τόσο στις αφρικανικές χώρες όπου κυκλοφορεί το στέλεχος από το 2024 όσο και σε ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Βέλγιο) όταν καταγράφτηκε μετάδοση μεταξύ μελών της ίδιας οικογένειας.
Σε κάθε περίπτωση, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων σημειώνει ότι ο άμεσος κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει χαμηλός. «Πρόκειται για έναν ιό που κάνει επιδημικές εκρήξεις κυρίως στην περιοχή της Αφρικής, αν και συχνά αναφέρονται μεμονωμένα περιστατικά και στην Ευρώπη. Ο ιός μεταδίδεται κυρίως σεξουαλικά, αλλά μπορεί να μεταδοθεί και από επαφή στο κοινωνικό περιβάλλον των ατόμων που έχουν μολυνθεί, εφόσον υπάρξει έκθεση σε βιολογικά υλικά», σημειώνει μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στο ΕΚΠΑ Δημήτρης Παρασκευής.
Ο ίδιος εντούτοις διευκρινίζει πως οι μεταδόσεις στο κοινωνικό δίκτυο «καταγράφονται κυρίως στον αναπτυσσόμενο κόσμο», όπου η προσωπική υγιεινή δεν είναι συχνά η ενδεδειγμένη και τα μέτρα πρόληψης δεν είναι ευρέως γνωστά. Και καταλήγει: «Συνεπώς, είναι ένας ιός που κατά κανόνα δεν προκαλεί εκτεταμένη διασπορά, δεδομένου ότι οι μεταδόσεις γίνονται από άτομα που έχουν συμπτώματα. Από την άλλη, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να τηρούνται τα μέτρα και να λαμβάνονται οι κατάλληλες προφυλάξεις». Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι στη χώρα μας δεν έχει προς το παρόν εντοπιστεί κρούσμα από το συγκεκριμένο στέλεχος. Αντιθέτως, το ηπιότερο clade 2 είναι υπεύθυνο για τουλάχιστον 160 κρούσματα εντός των συνόρων.
Προτεινόμενο Άρθρο
Όσα γνωρίζουν λίγοι για τη «σιωπηλή» νόσο που εμφανίζεται χωρίς προειδοποίηση
Ιός Nipah: Τι είναι και γιατί προκαλεί παγκόσμιο συναγερμό
Η πρόσφατη είδηση για την επαναφορά συνοριακών ελέγχων σε χώρες της Ασίας, που θυμίζουν την εποχή της πανδημίας του Covid-19, έφερε ξανά στην επιφάνεια έναν εφιαλτικό εχθρό: τον ιό Nipah (NiV). Αν και δεν είναι καινούργιος, η υψηλή του θνησιμότητα και η έλλειψη εμβολίου τον καθιστούν έναν από τους πιο επικίνδυνους ιούς στον πλανήτη, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να τον κατατάσσει στις κορυφαίες προτεραιότητες έρευνας.
Τι είναι ο ιός Nipah;
Ο ιός Nipah είναι ένας ζωονόσος ιός, που σημαίνει ότι μεταπηδά από τα ζώα στον άνθρωπο. Ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 1999 στη Μαλαισία, κατά τη διάρκεια μιας έξαρσης σε χοιροτροφεία. Φυσικοί «κουβαλητές» του ιού είναι οι μεγάλες καρποφάγες νυχτερίδες (Pteropus), οι οποίες φέρουν τον ιό χωρίς να αρρωσταίνουν οι ίδιες.
Η μετάδοση στον άνθρωπο συμβαίνει κυρίως μέσω της επαφής με μολυσμένα ζώα (χοίρους ή νυχτερίδες) ή μέσω της κατανάλωσης μολυσμένων τροφίμων. Στην Ινδία και το Μπανγκλαντές, για παράδειγμα, πολλές εξάρσεις οφείλονται στην κατανάλωση χυμού από φοίνικες, στον οποίο είχαν αφήσει εκκρίσεις μολυσμένες νυχτερίδες. Το πλέον ανησυχητικό, ωστόσο, είναι ότι ο ιός μεταδίδεται και από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω στενής επαφής με σωματικά υγρά.
Τι προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό;
Ο ιός Nipah είναι εξαιρετικά επιθετικός. Η κλινική εικόνα που προκαλεί περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων, από ήπια έως θανατηφόρα:Οξεία εγκεφαλίτιδα: Είναι η πιο τρομακτική πτυχή του ιού. Προκαλεί φλεγμονή στον εγκέφαλο, η οποία οδηγεί σε έντονη υπνηλία, σύγχυση, σπασμούς και, πολύ συχνά, σε κώμα μέσα σε μόλις 24 με 48 ώρες.
Αναπνευστική ανεπάρκεια: Πολλοί ασθενείς εμφανίζουν σοβαρά προβλήματα στους πνεύμονες και οξεία δύσπνοια, συμπτώματα που διευκολύνουν τη μετάδοση του ιού μέσω των σταγονιδίων.
Υψηλά ποσοστά θνησιμότητας: Σε αντίθεση με άλλους ιούς, ο Nipah σκοτώνει το 40% έως 75% όσων μολυνθούν, ανάλογα με το στέλεχος και την ταχύτητα της ιατρικής παρέμβασης.Η έλλειψη «όπλων» και ο φόβος της πανδημίας
Αυτό που κάνει τον Nipah να προκαλεί πανικό είναι η απουσία ειδικής θεραπείας ή εμβολίου. Οι γιατροί μπορούν να προσφέρουν μόνο υποστηρικτική φροντίδα, ενώ η πρόληψη παραμένει το μόνο ουσιαστικό μέτρο προστασίας. Ο ΠΟΥ προειδοποιεί ότι αν ο ιός μεταλλαχθεί και γίνει πιο εύκολα μεταδοτικός μεταξύ των ανθρώπων, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι καταστροφικές, δεδομένης της φονικότητάς του.
Γιατί επιστρέφουν οι έλεγχοι στα σύνορα;
Η επαναφορά των μέτρων στα σύνορα ασιατικών κρατών αποτελεί μια προσπάθεια «στεγανοποίησης» των περιοχών όπου εντοπίζονται κρούσματα. Οι αρχές προσπαθούν να προλάβουν τη διασπορά του ιού από ταξιδιώτες που μπορεί να βρίσκονται στην περίοδο επώασης (η οποία διαρκεί από 4 έως 14 ημέρες, αλλά μπορεί να φτάσει και τις 45). Η εμπειρία του πρόσφατου παρελθόντος δίδαξε ότι η έγκαιρη απομόνωση είναι το μοναδικό φρένο σε έναν ιό που δεν γνωρίζει σύνορα.
