Μεγάλη μελέτη έδειξε ότι τα light αναψυκτικά αυξάνουν εξίσου με τα αναψυκτικά με ζάχαρη (ή και ακόμη περισσότερο) τον κίνδυνο λιπώδους νόσου του ήπατος, ακόμη και θανάτου από ηπατικά αίτια
Μεγάλου εύρους μελέτη έδειξε ότι τα άτομα που καταναλώνουν σε τακτική βάση τόσο αναψυκτικά με ζάχαρη όσο και light αναψυκτικά αντιμετωπίζουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων στο ήπαρ.
Μελέτη σε χιλιάδες ενηλίκους
Στο πλαίσιο της μελέτης, που παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο γαστρεντερολογίας UEG Week 2025 το οποίο έλαβε προσφάτως χώρα στο Βερολίνο, παρακολουθήθηκαν 123.788 ενήλικοι της βιοτράπεζας UK Biobank. Κανένας από τους συμμετέχοντες δεν εμφάνιζε ηπατική νόσο στην αρχή της μελέτης. Οι ερευνητές κατέγραψαν τις καθημερινές συνήθειες των εθελοντών σε ό,τι αφορούσε την κατανάλωση αναψυκτικών μέσω επαναλαμβανόμενων ερωτηματολογίων τα οποία τους χορηγούσαν.
Μεγάλος κίνδυνος για στεατική ηπατική νόσο
Με βάση τα ευρήματα, τα άτομα που κατανάλωναν περισσότερα από 250 γραμμάρια αναψυκτικών την ημέρα, είτε αυτά ήταν ζαχαρούχα είτε light, αντιμετώπιζαν σημαντικά αυξημένους (ηπατικούς) κινδύνους – μάλιστα όσοι έπιναν light αναψυκτικά διέτρεχαν ακόμη μεγαλύτερους κινδύνους: συγκεκριμένα παρατηρήθηκε αύξηση κατά 60% των πιθανοτήτων εμφάνισης μεταβολικής δυσλειτουργικής στεατικής ηπατικής νόσου (MASLD) για τα άτομα που κατανάλωναν light αναψυκτικά και κατά 50% για όσους έπιναν αναψυκτικά με ζάχαρη.
Σύνδεση με τη θνητότητα
Κατά τη διάρκεια 10,3 ετών μέσης παρακολούθησης 1.178 άτομα παρουσίασαν MASLD και 108 απεβίωσαν από προβλήματα που σχετίζονταν με το ήπαρ. Και ήταν αξιοσημείωτο το γεγονός ότι ενώ τα αναψυκτικά με ζάχαρη δεν φάνηκε να σχετίζονται σημαντικά με τη θνητότητα εξαιτίας ηπατικών παθήσεων, η κατανάλωση light αναψυκτικών φάνηκε να έχει ισχυρή σύνδεση με αυτή.
Επιπλέον τόσο τα αναψυκτικά με ζάχαρη όσο και εκείνα χωρίς ζάχαρη φάνηκε να συνδέονται με υψηλότερα επίπεδα συσσώρευσης λίπους στο ήπαρ.
Η MASLD η οποία μέχρι προσφάτως ονομαζόταν μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος αφορά συσσώρευση περιττού λίπους στο ήπαρ. Μακροπρόθεσμα η κατάσταση αυτή μπορεί να πυροδοτήσει φλεγμονή (ηπατίτιδα) και να εκδηλωθεί με συμπτώματα όπως οι πόνοι στην κοιλιακή χώρα, η κόπωση και η απώλεια της όρεξης. Η MASDL αποτελεί την πιο κοινή χρόνια ηπατική πάθηση παγκοσμίως πλήττοντας ποσοστό μεγαλύτερο του 30% του πληθυσμού ενώ μετατρέπεται ταχέως σε κύρια αιτία θανάτου από ηπατικά αίτια.
Ευρεία κατανάλωση, ελλιπής γνώση για τις επιδράσεις στο ήπαρ
Όπως ανέφερε ο κύριος συγγραφέας της μελέτης, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο MD Anderson Κέντρο για τον Καρκίνο στο Χιούστον του Τέξας Λίχε Λιου «τα αναψυκτικά με ζάχαρη έχουν μπει εδώ και καιρό κάτω από το μικροσκόπιο ενώ οι ‘διαιτητικές’ εναλλακτικές τους θεωρούνται συχνά ως μια πιο υγιεινή επιλογή. Σε κάθε περίπτωση τόσο τα αναψυκτικά με ζάχαρη όσο και τα light αναψυκτικά καταναλώνονται ευρέως και οι επιδράσεις τους στην υγεία του ήπατος δεν έχουν γίνει καλά κατανοητές».
Κίνδυνος και με ένα κουτάκι light αναψυκτικού την ημέρα
Ο ερευνητής τόνισε ότι «η μελέτη μας έδειξε πως τα light αναψυκτικά φάνηκε να συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο MASLD ακόμη και μετά από μέτρια κατανάλωση που αντιστοιχούσε σε ένα κουτάκι αναψυκτικού την ημέρα. Τα ευρήματα αυτά θέτουν υπό αμφισβήτηση την κοινή πεποίθηση ότι τα αναψυκτικά διαίτης είναι αβλαβή και υπογραμμίζουν την ανάγκη να επαναπροσδιορίσουμε τον ρόλο τους στη διατροφή και στην υγεία του ήπατος, με δεδομένο μάλιστα ότι η MASLD αναδύεται ως σημαντική απειλή για την υγεία του παγκόσμιου πληθυσμού».
Τα βιολογικά αίτια
Ο δρ Λιου περιέγραψε και τα πιθανά βιολογικά αίτια πίσω από τα νέα αποτελέσματα: «Η υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη των ζαχαρούχων αναψυκτικών μπορεί να προκαλέσει απότομη αύξηση της γλυκόζης του
αίματος και της ινσουλίνης, να προάγει την αύξηση του βάρους και να αυξήσει τα επίπεδα ουρικού οξέος – όλα αυτά συμβάλλουν σε συσσώρευση λίπους στο ήπαρ. Από την άλλη πλευρά, τα αναψυκτικά διαίτης μπορούν να επηρεάσουν την υγεία του ήπατος αλλάζοντας το μικροβίωμα του εντέρου, σταματώντας το αίσθημα κορεσμού, πυροδοτώντας λιγούρες, ακόμη και ενεργοποιώντας την έκλυση ινσουλίνης».
Οι συγγραφείς της μελέτης τόνισαν πως τα καινούργια ευρήματα δείχνουν ότι απαιτείται περιορισμός της κατανάλωσης τόσο των αναψυκτικών με ζάχαρη όσο και των αναψυκτικών διαίτης στο πλαίσιο μιας προληπτικής στρατηγικής που στοχεύει στην καλύτερη υγεία όχι μόνο του ήπατος αλλά και της καρδιάς και των νεφρών. Συγκεκριμένα οι ερευνητές είδαν ότι η αντικατάσταση τόσο των ζαχαρούχων αναψυκτικών όσο και των light αναψυκτικών με νερό μείωνε τον κίνδυνο MASLD – κατά 12,8% σε ό,τι αφορούσε τα αναψυκτικά με ζάχαρη και κατά 15,2% σε ό,τι αφορούσε τα αναψυκτικά διαίτης. Την ίδια στιγμή η αντικατάσταση του ενός τύπου αναψυκτικού με τον άλλο δεν φάνηκε να προσφέρει μείωση του κινδύνου MASLD.
Όπως υπογράμμισε ο δρ Λιου «η πιο ασφαλής προσέγγιση είναι ο περιορισμός τόσο των αναψυκτικών με ζάχαρη όσο και εκείνων με τεχνητά γλυκαντικά. Το νερό παραμένει η καλύτερη επιλογή καθώς βοηθά τον μεταβολισμό και προλαμβάνει τη συσσώρευση λίπους στο ήπαρ ενώ παράλληλα ενυδατώνει το σώμα».
Ήπαρ: Το διατροφικό μοντέλο που επιτυγχάνει να διώξει το λίπος
Έχει τελικά σημασία το πόσο τρώμε ή μέχρι ποια ώρα τρώμε, όσον αφορά τη συσσώρευση του λίπους στο ήπαρ;
Μια ερευνητική ομάδα διερεύνησε τα οφέλη από το χρονικό πλαίσιο της πρόσληψης τροφής αλλά και τον περιορισμό των θερμίδων καταλήγοντας σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα
Ποιος είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να μειωθεί το λίπος στο ήπαρ, μια διατροφή με το ρολόι ή μια διατροφή που περιορίζει τις θερμίδες;
Νεότερη μελέτη, που διερεύνησε την επίδραση και των δύο προτύπων διατροφής, διαπίστωσε ότι η μειωμένη πρόσληψη θερμίδων ήταν πιο ευεργετική για το ήπαρ, τουλάχιστον στα παχύσαρκα άτομα.
Ειδικότερα, όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές από το Southern Medical University στην Γκουανγκζού της Κίνας και της Σχολής Δημόσιας Υγείας και Ιατρικής του Πανεπιστημίου Tulane στη Νέα Ορλεάνη, οι παχύσαρκοι ενήλικες με μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος δεν είδαν πρόσθετες μειώσεις των ενδοηπατικών τριγλυκεριδίων κατά τη διάρκεια ενός προγράμματος διατροφής με χρονικό περιορισμό.
Προτεινόμενο Άρθρο
Καλά νέα για όλους τους συνταξιούχους: Μόλις μαθεύτηκαν τα ευχάριστα
Αντίθετα, οι δείκτες βελτιώθηκαν για όσους ακολούθησαν μια διατροφή θερμιδικού περιορισμού.
Στο παρελθόν, η αποτελεσματικότητα της διαλειμματικής νηστείας έχει επιβεβαιωθεί ερευνητικά για τη μείωση του ηπατικού λίπους, σε συνδυασμό όμως με την αερόβια άσκηση.
Αντίστοιχα, έχει προταθεί ως ένα πρότυπο διατροφής που ενισχύει την απώλεια βάρους, χωρίς να λείπουν όμως και οι επιφυλάξεις από την ερευνητική κοινότητα.
Σε γενικό πλαίσιο πάντως, η απώλεια βάρους και οι δίαιτες χαμηλών λιπαρών είναι γνωστό ότι μειώνουν τη συσσώρευση λίπους, μειώνοντας τη φλεγμονή και τα διαθέσιμα λίπη.
Χρονικό πλαίσιο vs θερμίδες
Για την έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο JAMA Network Open, η επιστημονική ομάδα θέλησε να εξετάσει εάν η διαλειμματική νηστεία θα μπορούσε να επηρεάσει την περιεκτικότητα των τριγλυκεριδίων σε παχύσαρκους ασθενείς με ηπατική νόσο.
Οι ερευνητές εστίασαν σε 88 συμμετέχοντες στο εύρος της παχυσαρκίας και με μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος, οι οποίοι χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες.
Η μια ομάδα ακολούθησε τη δίαιτα περιορισμένων θερμίδων και η άλλη τη διαλειμματική νηστεία.
Ενώ και οι δύο ομάδες έπρεπε να τηρούν την ίδια θερμιδική ενεργειακή πρόσληψη, η ομάδα με τον περιορισμένο χρόνο έπρεπε να ολοκληρώσει τα γεύματά της μεταξύ 8:00 π.μ. και 4:00 μ.μ..
Όπως διαπιστώθηκε, και οι δύο διατροφικές στρατηγικές ωφέλησαν την ηπατική λειτουργία και την περιεκτικότητα σε ενδοηπατικά τριγλυκερίδια, με τον περιορισμένο χρόνο να μειώνει την περιεκτικότητα λίγο περισσότερο, ήτοι κατά 8,3% στην ομάδα του χρονικού περιορισμού και κατά 8,1% στην ομάδα των θερμίδων στο τέλος των 6 μηνών.
Κατά την αξιολόγηση όμως των 12 μηνών, η περιεκτικότητά τους μειώθηκε περαιτέρω, κατά 6,9% στην ομάδα του περιορισμένου χρόνου και κατά 7,9% στην ομάδα των θερμίδων.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι δευτερεύοντες παράγοντες της κύριας μελέτης, η ακαμψία του ήπατος, το σωματικό βάρος και οι παράγοντες μεταβολικού κινδύνου, μειώθηκαν σημαντικά και συγκριτικά και στις δύο ομάδες.
Η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος εμφανίζεται όταν υπερβολικό λίπος συσσωρεύεται στο ήπαρ και αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης μεταβολικών διαταραχών.
Προς το παρόν δεν υπάρχουν φαρμακευτικές λύσεις για την πρόληψη ή τη μείωση της συσσώρευσης λιπώδους ήπατος και γι’ αυτό, όπως αποδεικνύει και η μελέτη, η διατροφή μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο.
Οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ένα περιορισμένο χρονικό πλαίσιο από μόνο του δεν προσφέρει πρόσθετα πλεονεκτήματα για την υγεία, υποδηλώνοντας ότι δε θεωρείται μια πιο αποτελεσματική μέθοδος από τον περιορισμό των θερμίδων στη μείωση του σωματικού λίπους και του σπλαχνικού λίπους σε άτομα με παχυσαρκία.
