Παρά τις αυξήσεις που ανακοινώθηκαν και εφαρμόστηκαν την τελευταία τετραετία, η πραγματική εικόνα των συντάξεων στην Ελλάδα παραμένει σκληρή. Χιλιάδες συνταξιούχοι συνεχίζουν να ζουν με ποσά που δεν επαρκούν ούτε για τις βασικές ανάγκες, ενώ οι απώλειες της μνημονιακής περιόδου δεν έχουν ποτέ αποκατασταθεί ουσιαστικά.
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι ένας στους πέντε συνταξιούχους λαμβάνει έως 470 ευρώ τον μήνα. Πρόκειται για ένα εισόδημα που τοποθετεί ένα μεγάλο κομμάτι της τρίτης ηλικίας στα όρια της φτώχειας, παρά τις αλλεπάλληλες κυβερνητικές αναφορές σε «αυξήσεις» και «βελτιώσεις».
Οι κύριες συντάξεις εξακολουθούν να υπολείπονται περίπου 20% σε σχέση με τα προ μνημονίων επίπεδα. Οι αυξήσεις που δόθηκαν την περίοδο 2023–2026, αν και υπαρκτές σε αριθμούς, δεν ήταν αρκετές για να καλύψουν το χαμένο έδαφος της δεκαετούς κρίσης. Στην πράξη, μεγάλο μέρος των αυξήσεων απορροφήθηκε από τον πληθωρισμό, τις αυξήσεις στο κόστος ζωής και τις φορολογικές επιβαρύνσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος ΗΔΙΚΑ/ΗΛΙΟΣ για τον Δεκέμβριο του 2025, το 55,2% των συνταξιούχων λαμβάνει καθαρά έως 940 ευρώ τον μήνα. Το 36,3% περιορίζεται έως τα 658 ευρώ, ενώ το 28,3% ζει με ποσά που δεν ξεπερνούν τα 564 ευρώ. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το 18% –σχεδόν ένας στους πέντε– επιβιώνει με έως 470 ευρώ. Ο συνολικός αριθμός των συνταξιούχων στη χώρα φτάνει τα 2.527.531 άτομα.
Ακόμη πιο δύσκολη είναι η κατάσταση στις επικουρικές συντάξεις. Οι περικοπές της περιόδου 2010–2016, που σε πολλές περιπτώσεις άγγιξαν το 60%, δεν αναπληρώθηκαν ποτέ. Αντίθετα, οι επικουρικές παρέμειναν πλήρως παγωμένες και την τετραετία 2023–2026, μένοντας εκτός του μηχανισμού αυξήσεων.
Σήμερα, το 92% των επικουρικών συντάξεων δεν ξεπερνά τα 300 ευρώ. Το μέσο ποσό διαμορφώνεται στα 221 ευρώ για σύνταξη γήρατος, στα 129 ευρώ για σύνταξη λόγω θανάτου και στα 139 ευρώ για σύνταξη αναπηρίας. Συνολικά, περισσότερες από 1,39 εκατομμύρια επικουρικές συντάξεις κινούνται σε επίπεδα που δύσκολα συμπληρώνουν το εισόδημα των δικαιούχων.
Οι αυξήσεις στις κύριες συντάξεις την περίοδο 2023–2026 διαμορφώθηκαν σε 7,78% το 2023, 3% το 2024 και 2,4% για τα έτη 2025 και 2026. Η σωρευτική αύξηση έφτασε το 15,58%, ωστόσο το κενό με τα προ κρίσης επίπεδα παραμένει μεγάλο. Για τους περισσότερους συνταξιούχους, η βελτίωση αυτή αποδείχθηκε περισσότερο λογιστική παρά ουσιαστική.
Το μέλλον, σύμφωνα με τις μακροπρόθεσμες μελέτες, προδιαγράφεται ακόμη πιο δύσκολο. Εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κατατάσσουν την Ελλάδα στις χώρες με τη μεγαλύτερη αναμενόμενη μείωση συντάξεων έως το 2070. Η συνολική υποχώρηση εκτιμάται στο 17%.
Οι λόγοι είναι δύο και δομικοί. Ο πρώτος αφορά τους μειωμένους συντελεστές αναπλήρωσης που θεσπίστηκαν με τους νόμους 4387/2016 και 4670/2020, σε σύγκριση με το παρελθόν, όταν με 40 έτη ασφάλισης ο συντελεστής έφτανε το 50%. Ο δεύτερος σχετίζεται με την αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών, από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας στον μέσο όρο ολόκληρου του εργασιακού βίου.
Την ίδια στιγμή, η συνολική συνταξιοδοτική δαπάνη στη χώρα αναμένεται να μειωθεί από 14,5% του ΑΕΠ το 2022 στο 12% το 2070, τη στιγμή που στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπεται ελαφρά αύξηση.
Από 1ης Ιανουαρίου 2026, οι κύριες συντάξεις αυξήθηκαν κατά 2,4%, μαζί με την εθνική σύνταξη. Έτσι, με 20 έτη ασφάλισης, η εθνική σύνταξη διαμορφώνεται στα 446,87 ευρώ μεικτά, ενώ με 15 έτη φτάνει τα 402,18 ευρώ. Τα ποσά αυτά επηρεάζουν και δέκα ειδικές κατηγορίες συντάξεων, όπως αναπηρίας, χηρείας, ανασφάλιστων υπερηλίκων, προσωρινές και μειωμένες συντάξεις.
Όπως επισημαίνει η ΕΝΥΠΕΚΚ, οι προσαρμογές αυτές δεν αναιρούν τη συνολική εικόνα συρρίκνωσης των συνταξιοδοτικών παροχών, αλλά απλώς περιορίζουν μερικώς τις απώλειες.
Ανατροπές στις συντάξεις! Χιλιάδες συνταξιούχοι θα δουν αυξήσεις
Μία σειρά ευνοϊκών ρυθμίσεων έρχεται για τους συνταξιούχους, που θα βλέπουν σταδιακά «ζεστό» χρήμα στο λογαριασμό τους.
Στους μεγάλους κερδισμένους αναμένεται να είναι τέσσερις ομάδες. 1,6 εκατ. συνταξιούχοι που θα πάρουν το Νοέμβριο αυξημένη οικονομική ενίσχυση, δικαιούχοι συντάξεων χηρείας (που θα διασωθούν από τις περικοπές), όσοι έχουν προσωπική διαφορά, αλλά και συνταξιούχοι που εργάζονται.
Το τελικό πακέτο των μέτρων για τους συνταξιούχους θα ανακοινωθεί το Σεπτέμβριο, από τον πρωθυπουργό στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, λαμβάνοντας, βέβαια, υπόψη και τα δημοσιονομικά δεδομένα.
Προτεινόμενο Άρθρο
Οδύνη στην κηδεία της 45χρονης Αντιγόνης: «Θα σε θυμόμαστε πάντα γι’ αυτό που ήσουν» – Τραγικές φιγούρες τα παιδιά της
Να σημειωθεί εδώ πως πρόκειται για μέτρα που θα τρέξουν παράλληλα με την αύξηση που θα δοθεί στις συντάξεις την 1 Ιανουαρίου 2027, η οποία αναμένεται να είναι κοντά στο 3,5% (λαμβάνοντας υπόψη τα μέχρι τώρα δεδομένα από την πορεία του πληθωρισμού και την ανάπτυξη).
Αναλυτικά, τα μέτρα που εξετάζονται, σύμφωνα με πληροφορίες, είναι τα ακόλουθα:
Να δοθεί μία επιπλέον ενίσχυση στο εισόδημα των συνταξιούχων και εναλλακτικά σενάρια είναι στο τραπέζι. Ένα σενάριο είναι το επίδομα που δίνεται κάθε Νοέμβριο στους συνταξιούχους –και το οποίο ήδη αυξήθηκε στα 300 ευρώ– να ενισχυθεί περαιτέρω και, για παράδειγμα, να πάει στα 400 ευρώ. Μία άλλη πρόταση που θα μπορούσε να εξεταστεί, είναι να υπάρξει μία επιπλέον αύξηση στο ποσό των συντάξεων, για να καλυφθούν οι απώλειες στο εισόδημά τους απ’ την πορεία του πληθωρισμού. Με τα μέχρι τώρα δεδομένα, σε 1,6 εκατ. υπολογίζονται οι συνταξιούχοι που το Νοέμβριο θα πάρουν την οικονομική ενίσχυση των 300 ευρώ (οι συνολικοί δικαιούχοι θα είναι 1,87 εκατ.). Θα καλυφθεί δηλαδή το 85% των συνταξιούχων άνω των 65 ετών, ενώ υπενθυμίζεται πως για όσους λαμβάνουν αναπηρική σύνταξη δεν υπάρχει όριο ούτε ηλικιακό ούτε εισοδηματικό. Ουσιαστικά, φέτος οι δικαιούχοι αυξάνονται κατά περίπου 420.000 άτομα. Η αύξηση των δικαιούχων οφείλεται στο γεγονός πως αυξάνεται το όριο οικογενειακού εισοδήματος για τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών που εντάσσονται στο μέτρο, από τα 14.000 ευρώ για τον άγαμο στα 25.000 ευρώ, και από τα 26.000 ευρώ για τον έγγαμο στα 35.000 ευρώ. Τα όρια ακίνητης περιουσίας αυξάνονται από 200.000 ευρώ για τον άγαμο στα 300.000 ευρώ, και από 300.000 ευρώ για τον έγγαμο στα 400.000 ευρώ.
Συντάξεις χηρείας. Οριστική λύση έρχεται για τις συντάξεις χηρείας και μπαίνει τέλος στην αγωνία των συνταξιούχων στον ιδιωτικό τομέα. Να σημειωθεί εδώ πως οι δικαιούχοι σύνταξης χηρείας λαμβάνουν για μία τριετία μετά το θάνατο του συνταξιούχου, ποσό ίσο με το 70% της σύνταξης του θανόντος. Με διάταξη, ωστόσο, που έχει ψηφιστεί μετά την τριετία, το ποσό μειώνεται κατά 50%, και ουσιαστικά η σύνταξη χηρείας περιορίζεται από το 70% στο 35% της σύνταξης του θανόντος. Η σχετική περικοπή δεν εφαρμόστηκε μεν στον ιδιωτικό τομέα αλλά εφαρμόστηκε στο δημόσιο, με αποτέλεσμα να υπάρχουν συνταξιούχοι δύο ταχυτήτων. Τώρα στα σκαριά είναι ρύθμιση που θα προβλέπει πως θα παραμείνει το ποσοστό στο 70% της σύνταξης του θανόντος και μετά την τριετία, ώστε να μπει τέλος στην αγωνία περίπου 110.000 συνταξιούχων του ιδιωτικού τομέα. Μάλιστα, το μέτρο αναμένεται να επεκταθεί και στο δημόσιο τομέα, με μεγάλους κερδισμένους περίπου 12.000 συνταξιούχους, καθώς θα δουν αύξηση της σύνταξής τους, ενώ ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο επιστροφής και αναδρομικών.
Μείωση των εισφορών – κρατήσεων σε κύριες και σε επικουρικές συντάξεις. Το βασικό σενάριο που παραμένει στο τραπέζι είναι οι αλλαγές αυτές να επικεντρώνονται στην εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων, που επιβάλλεται σε κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ. Σε περίπτωση που αποφασιστεί μια πιο ευνοϊκή κλιμάκωση κερδισμένοι θα βγουν περίπου 450.000 συνταξιούχοι. Παράλληλα, μία άλλη πρόταση που έχει μπει στο τραπέζι είναι η κατάργηση της εισφοράς για τις επικουρικές συντάξεις. Υπενθυμίζεται πως στις επικουρικές συντάξεις εισφορά επιβάλλεται σε ποσά άνω των 300 ευρώ και εκτιμάται πως αγγίζει 150.000 άτομα.
Μια ευνοϊκή διάταξη εξετάζεται για περίπου 250.000 συνταξιούχους που εργάζονται. Υπενθυμίζεται πως από το 2024 –οπότε μπήκε σε εφαρμογή μια ιδιαίτερη θετική διάταξη– έχει καταργηθεί το πέναλτι του 30% στη σύνταξη και προβλέπεται πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ ύψους 10% στον μισθό. Τώρα υπό εξέταση είναι και μία ακόμα ευνοϊκή ρύθμιση, ώστε η προσαύξηση να αποδίδεται σταδιακά και όχι μία και καλή στο τέλος, όταν ο συνταξιούχος σταματά την εργασία του. Για παράδειγμα, ένα σενάριο που έχει πέσει στο τραπέζι είναι αυτό να γίνεται κάθε πενταετία, ωστόσο μένει να φανεί τι τελικά θα κλειδώσει.
Τέλος, να σημειωθεί πως έχει ανακοινωθεί η οριστική κατάργηση της προσωπικής διαφοράς από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Στους μεγάλους κερδισμένους είναι περίπου 400.000 συνταξιούχοι, που θα δουν τις αυξήσεις της νέας χρονιάς στον τραπεζικό λογαριασμό τους.
Να σημειωθεί εδώ πως φέτος η προσωπική διαφορά έχει «ψαλιδιστεί», αλλά από την επόμενη χρονιά καταργείται. Ενδεικτικά αναφέρεται το εξής παράδειγμα.
Συνταξιούχος το 2025 είχε κύρια σύνταξη 1.000 ευρώ και προσωπική διαφορά 200 ευρώ.
Ο συγκεκριμένος συνταξιούχος το 2025 είδε το ποσό της αύξησης που ανακοινώθηκε να πηγαίνει για τη μείωση της προσωπικής του διαφοράς.
Το 2026 πήρε μόνο ένα τμήμα αυτής της αύξησης, ωστόσο το 2027 θα πάρει ολόκληρο το ποσό.
*Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»
Ο συγκεκριμένος συνταξιούχος το 2025 είδε το ποσό της αύξησης που ανακοινώθηκε να πηγαίνει για τη μείωση της προσωπικής του διαφοράς.
Το 2026 πήρε μόνο ένα τμήμα αυτής της αύξησης, ωστόσο το 2027 θα πάρει ολόκληρο το ποσό.
*Αναδημοσίευση από τη «Βραδυνή της Κυριακής»
- Οδύνη στην κηδεία της 45χρονης Αντιγόνης: «Θα σε θυμόμαστε πάντα γι’ αυτό που ήσουν» – Τραγικές φιγούρες τα παιδιά της
- ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ Η ΚΗΔΕΙΑ ΤΗΣ ΔΟΛΟΦΟΝΗΜΕΝΗΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ ΣΤΗΝ ΔΡΑΜΑ: ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΔΕΝ…
- Μάρω Κοντού: Μεγάλη ανατροπή με την υγεία της!
- Αυτά τα 3 ζώδια θα είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι της εβδομάδας
