Μια διαδεδομένη πεποίθηση σε πολλές περιοχές του κόσμου είναι πως υπάρχουν τόποι «απρόσβλητοι» από σεισμούς. Ωστόσο, μια νέα έρευνα έρχεται να καταρρίψει αυτή την αίσθηση ασφάλειας, αποκαλύπτοντας ότι τα λεγόμενα «νεκρά» ρήγματα δεν είναι τόσο αδρανή όσο νομίζαμε. Μπορούν, υπό ορισμένες συνθήκες, να «ξυπνήσουν» ξανά και να προκαλέσουν ισχυρές σεισμικές δονήσεις – πολλές φορές εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, δείχνει ότι τα αρχαία ρήγματα, τα οποία για εκατομμύρια χρόνια θεωρούνταν σταθερά, επανακτούν σταδιακά την ικανότητά τους να συσσωρεύουν ενέργεια μέσα από μια διαδικασία επούλωσης λόγω τριβής. Όταν παρεμβαίνουν δραστηριότητες όπως η εξόρυξη φυσικού αερίου, η γεώτρηση ή η έγχυση υγρών, η συσσωρευμένη αυτή πίεση μπορεί να απελευθερωθεί απότομα, προκαλώντας απρόβλεπτους και επικίνδυνους σεισμούς.
Η ψευδαίσθηση της σταθερότητας
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κοίτασμα φυσικού αερίου του Γκρόνινγκεν στην Ολλανδία, όπου, σε μια περιοχή που θεωρούνταν απολύτως ασφαλής, έχουν σημειωθεί σεισμοί έως 3,6 Ρίχτερ. Οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης εξηγούν ότι αυτά τα φαινόμενα προέρχονται από ρήγματα τα οποία είχαν «επουλωθεί» με την πάροδο του χρόνου και έτσι μπορούσαν να αποθηκεύσουν ξανά ενέργεια. Όταν οι άνθρωποι μεταβάλλουν την πίεση του υπεδάφους, για παράδειγμα με την άντληση φυσικού αερίου, αυτή η ενέργεια εκτονώνεται ξαφνικά.
Οι σεισμοί αυτού του τύπου δεν μοιάζουν με τους παραδοσιακούς τεκτονικούς σεισμούς, καθώς εκδηλώνονται κοντά στην επιφάνεια της Γης, στα λίγα πρώτα χιλιόμετρα βάθους. Παρότι είναι συχνά μέτριοι σε μέγεθος, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές, ακριβώς επειδή είναι ρηχοί.
Σεισμοί μιας χρήσης
Ένα ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης είναι ότι τα επουλωμένα ρήγματα φαίνεται να ενεργοποιούνται μόνο μία φορά. Μόλις απελευθερωθεί η συσσωρευμένη πίεση, το ρήγμα καθίσταται πιο σταθερό και δεν μπορεί να ξανασυσσωρεύσει ενέργεια σε ανθρώπινη χρονική κλίμακα. Όπως εξηγεί η επικεφαλής της έρευνας, δρ. Ylona van Dinther, «αν και η περιοχή δεν σταθεροποιείται αμέσως μετά τη διακοπή των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, η ένταση των σεισμών μειώνεται σταδιακά».
Αυτό σημαίνει ότι ο πρώτος σεισμός είναι συνήθως και ο πιο ισχυρός. Οι επόμενοι, αν υπάρξουν, είναι σαφώς πιο ήπιοι, καθώς τα ρήγματα που έχουν ήδη ολισθήσει λειτουργούν πλέον σαν εμπόδια που αποτρέπουν την εξάπλωση των σεισμικών κυμάτων.
Επιπτώσεις για την ενέργεια και την ασφάλεια
Η νέα γνώση αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζονται τα υπόγεια ενεργειακά έργα. Εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη γεωθερμία, την αποθήκευση άνθρακα ή την εξόρυξη φυσικού αερίου συχνά εγκαθίστανται σε περιοχές θεωρητικά σταθερές, οι οποίες όμως ενδέχεται να κρύβουν τέτοιους «ωρολογιακούς μηχανισμούς».
Ο κίνδυνος, όπως εξηγούν οι ερευνητές, δεν εξαρτάται μόνο από το αν ένα ρήγμα είναι ενεργό σήμερα, αλλά και από το γεωλογικό του παρελθόν. Ένα ρήγμα που έχει μείνει αδρανές για εκατομμύρια χρόνια μπορεί να έχει επουλωθεί τόσο πολύ, ώστε να συγκεντρώνει επικίνδυνα επίπεδα πίεσης. Και επειδή σε αυτές τις περιοχές δεν υπάρχει ιστορικό σεισμών, οι τοπικές κοινωνίες και οι υποδομές τους είναι εντελώς απροετοίμαστες.
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι μελετώντας την ηλικία και τον ρυθμό επούλωσης των ρηγμάτων, μπορούν να εκτιμήσουν καλύτερα πού υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για έναν μεμονωμένο αλλά ισχυρό σεισμό. Για παράδειγμα, τα ρήγματα στο κοίτασμα του Γκρόνινγκεν πιστεύεται ότι παραμένουν ανενεργά από τη Νεογενή περίοδο, γεγονός που τα καθιστά ιδανικούς υποψήφιους για τέτοια συμπεριφορά.
Ένα νέο κεφάλαιο στη σεισμική επικινδυνότητα
Το συμπέρασμα των ειδικών είναι σαφές: οι περιοχές που θεωρούνταν γεωλογικά σταθερές δεν είναι απαραίτητα ασφαλείς. Ο πρώτος σεισμός που μπορεί να προκληθεί σε ένα επουλωμένο ρήγμα ενδέχεται να είναι και ο πιο καταστροφικός. Έτσι, κυβερνήσεις, μηχανικοί και εταιρείες καλούνται να επανεξετάσουν τα σχέδιά τους, ενσωματώνοντας αυτή τη νέα γνώση σε κάθε ενεργειακό έργο που αγγίζει το υπέδαφος της Γης.
Ισχυρός σεισμός πριν από λίγο
Αυξάνεται ο αριθμός των νεκρών από τον ισχυρότατο σεισμό των 7,7 Ρίχτερ που συγκλόνισε τα ξημερώματα της Κυριακής την Ινδονησία προκαλώντας πανικό και καταρρεύσεις κτηρίων σε μια περιοχή στην οποία κατά καιρούς σημειώνονται τέτοιοι σεισμοί καθώς βρίσκεται στον λεγόμενο «Δακτύλιο της Φωτιάς».
Προτεινόμενο Άρθρο
Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος για Γιώργο Μαζωνάκη: «Ήταν ένα Παιδί του Θεού με Αθέατες Πράξεις Αγάπης»
Πρόκειται για την περιοχή έκτασης 40.000 χιλιομέτρων σε σχήμα πετάλου γύρω από τον Ειρηνικό Ωκεανό στην οποία βρίσκεται περίπου το 75% των ηφαιστείων της Γης και προκαλείται το 90% των σεισμών λόγω της μετατόπισης των τεκτονικών πλακών.
Στην ίδια περιοχή ακουμπάνε η Κολομβία και η Βενεζουέλα στις οποίες τους τελευταίους δύο μήνες σημειώθηκαν παρόμοιας έντασης σεισμοί που άφησαν πίσω τους εκατοντάδες νεκρούς.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες από τις αρχές της Ινδονησίας 20 άνθρωποι είναι νεκροί, έξι είναι τραυματίες και δύο εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από ερείπια
Τους πλάκωσαν συντρίμμια
Σύμφωνα με τον κυβερνήτη της επαρχίας Ανατολικής Νούσα Τενγκάρα, πέντε από τα θύματα έχασαν τη ζωή τους όταν έπεσαν πάνω τους ερείπια την ώρα που κοιμόντουσαν καθώς ο σεισμός χτύπησε στις 5:58 το πρωί (ώρα Ινδονησίας).
Μετά τον πολύ ισχυρό σεισμό εκδόθηκε προειδοποίηση για τσουνάμι, η οποία ήρθη μερικές ώρες αργότερα, με τις αρχές να ανακοινώνουν ότι καταγράφηκαν κύματα ύψους από 19 έως 30 εκατοστά.
Το επίκεντρο της σεισμικής δόνησης με μικρό εστιακό βάθος εντοπίστηκε στον θαλάσσιο χώρο ανοικτά της νήσου Φλόρες, βρισκόταν 68 χιλιόμετρα από την πόλη Έντε, στην επαρχία Ανατολική Νούσα Τενγκάρα.
Η είδηση της ημέρας
6 μεγάλοι παλιοί έρωτες που ταρακούνησαν την Ελληνική showbiz και σήμερα λίγοι τους θυμούνται – Για τον τρίτο έμαθαν λίγοι
Βίντεο στα social media έχουν καταγράψει κτήρια να καταρρέουν και κόσμο πανικόβλητο να προσπαθεί να προστατευτεί τρέχοντας στους δρόμους.
Ασθενείς βγήκαν έξω από νοσοκομεία για να γλιτώσουν, όπως περιέγραψε εργαζόμενος στο γαλλικό πρακτορείο ειδήσεων. «Ξαφνικά άρχισε να τρέμει και πανικοβλήθηκα. Ασθενείς έφυγαν από το νοσοκομείο, το τράνταγμα ήταν μεγάλο. Είδα μερικούς τοίχους να έχουν ραγίσει» είπε χαρακτηριστικά.
«Το τρέμουλο ήταν δυνατό, οι άνθρωποι είχαν πανικοβληθεί, έτρεχαν εδώ κι εκεί.» περιέγραψε άλλος κάτοικος που βρισκόταν σε αγορά όταν σημειώθηκε ο σεισμός.
Σωστικά συνεργεία έχουν ήδη ξεκινήσει επιχειρήσεις απεγκλωβισμών όσων παγιδεύτηκαν σε κτήρια που υπέστησαν ζημιές από τον σεισμό και τους δεκάδες μετασεισμούς που ακολούθησαν. Ωστόσο, θα χρειαστεί χρόνος για να εκτιμηθεί η πλήρης έκταση της καταστροφής στην περιοχή, η οποία είναι απομακρυσμένη και ορεινή.
Η εθνική υπηρεσία καταστροφών της Ινδονησίας (BNPB) συμβούλευσε τους ανθρώπους να παραμείνουν ψύχραιμοι και να μένουν μακριά από τις παράκτιες περιοχές. «Οι κάτοικοι θα πρέπει επίσης να αποφεύγουν την είσοδο σε κτήρια, ειδικά σε εκείνα που έχουν ήδη υποστεί ρωγμές ή δομικές ζημιές», ανέφερε η BNPB.
