Φόβοι για μεγάλους σεισμούς σε όλη τη Γη – Οι επιστήμονες δεν ξέρουν γιατί ξυπνούν τα ρήγματα

Μια διαδεδομένη πεποίθηση σε πολλές περιοχές του κόσμου είναι πως υπάρχουν τόποι «απρόσβλητοι» από σεισμούς. Ωστόσο, μια νέα έρευνα έρχεται να καταρρίψει αυτή την αίσθηση ασφάλειας, αποκαλύπτοντας ότι τα λεγόμενα «νεκρά» ρήγματα δεν είναι τόσο αδρανή όσο νομίζαμε. Μπορούν, υπό ορισμένες συνθήκες, να «ξυπνήσουν» ξανά και να προκαλέσουν ισχυρές σεισμικές δονήσεις – πολλές φορές εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, δείχνει ότι τα αρχαία ρήγματα, τα οποία για εκατομμύρια χρόνια θεωρούνταν σταθερά, επανακτούν σταδιακά την ικανότητά τους να συσσωρεύουν ενέργεια μέσα από μια διαδικασία επούλωσης λόγω τριβής. Όταν παρεμβαίνουν δραστηριότητες όπως η εξόρυξη φυσικού αερίου, η γεώτρηση ή η έγχυση υγρών, η συσσωρευμένη αυτή πίεση μπορεί να απελευθερωθεί απότομα, προκαλώντας απρόβλεπτους και επικίνδυνους σεισμούς.

Η ψευδαίσθηση της σταθερότητας

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κοίτασμα φυσικού αερίου του Γκρόνινγκεν στην Ολλανδία, όπου, σε μια περιοχή που θεωρούνταν απολύτως ασφαλής, έχουν σημειωθεί σεισμοί έως 3,6 Ρίχτερ. Οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης εξηγούν ότι αυτά τα φαινόμενα προέρχονται από ρήγματα τα οποία είχαν «επουλωθεί» με την πάροδο του χρόνου και έτσι μπορούσαν να αποθηκεύσουν ξανά ενέργεια. Όταν οι άνθρωποι μεταβάλλουν την πίεση του υπεδάφους, για παράδειγμα με την άντληση φυσικού αερίου, αυτή η ενέργεια εκτονώνεται ξαφνικά.

Οι σεισμοί αυτού του τύπου δεν μοιάζουν με τους παραδοσιακούς τεκτονικούς σεισμούς, καθώς εκδηλώνονται κοντά στην επιφάνεια της Γης, στα λίγα πρώτα χιλιόμετρα βάθους. Παρότι είναι συχνά μέτριοι σε μέγεθος, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές, ακριβώς επειδή είναι ρηχοί.

Σεισμοί μιας χρήσης

Ένα ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης είναι ότι τα επουλωμένα ρήγματα φαίνεται να ενεργοποιούνται μόνο μία φορά. Μόλις απελευθερωθεί η συσσωρευμένη πίεση, το ρήγμα καθίσταται πιο σταθερό και δεν μπορεί να ξανασυσσωρεύσει ενέργεια σε ανθρώπινη χρονική κλίμακα. Όπως εξηγεί η επικεφαλής της έρευνας, δρ. Ylona van Dinther, «αν και η περιοχή δεν σταθεροποιείται αμέσως μετά τη διακοπή των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, η ένταση των σεισμών μειώνεται σταδιακά».

Αυτό σημαίνει ότι ο πρώτος σεισμός είναι συνήθως και ο πιο ισχυρός. Οι επόμενοι, αν υπάρξουν, είναι σαφώς πιο ήπιοι, καθώς τα ρήγματα που έχουν ήδη ολισθήσει λειτουργούν πλέον σαν εμπόδια που αποτρέπουν την εξάπλωση των σεισμικών κυμάτων.

Επιπτώσεις για την ενέργεια και την ασφάλεια

Η νέα γνώση αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζονται τα υπόγεια ενεργειακά έργα. Εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη γεωθερμία, την αποθήκευση άνθρακα ή την εξόρυξη φυσικού αερίου συχνά εγκαθίστανται σε περιοχές θεωρητικά σταθερές, οι οποίες όμως ενδέχεται να κρύβουν τέτοιους «ωρολογιακούς μηχανισμούς».

Ο κίνδυνος, όπως εξηγούν οι ερευνητές, δεν εξαρτάται μόνο από το αν ένα ρήγμα είναι ενεργό σήμερα, αλλά και από το γεωλογικό του παρελθόν. Ένα ρήγμα που έχει μείνει αδρανές για εκατομμύρια χρόνια μπορεί να έχει επουλωθεί τόσο πολύ, ώστε να συγκεντρώνει επικίνδυνα επίπεδα πίεσης. Και επειδή σε αυτές τις περιοχές δεν υπάρχει ιστορικό σεισμών, οι τοπικές κοινωνίες και οι υποδομές τους είναι εντελώς απροετοίμαστες.

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι μελετώντας την ηλικία και τον ρυθμό επούλωσης των ρηγμάτων, μπορούν να εκτιμήσουν καλύτερα πού υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για έναν μεμονωμένο αλλά ισχυρό σεισμό. Για παράδειγμα, τα ρήγματα στο κοίτασμα του Γκρόνινγκεν πιστεύεται ότι παραμένουν ανενεργά από τη Νεογενή περίοδο, γεγονός που τα καθιστά ιδανικούς υποψήφιους για τέτοια συμπεριφορά.

Ένα νέο κεφάλαιο στη σεισμική επικινδυνότητα

Το συμπέρασμα των ειδικών είναι σαφές: οι περιοχές που θεωρούνταν γεωλογικά σταθερές δεν είναι απαραίτητα ασφαλείς. Ο πρώτος σεισμός που μπορεί να προκληθεί σε ένα επουλωμένο ρήγμα ενδέχεται να είναι και ο πιο καταστροφικός. Έτσι, κυβερνήσεις, μηχανικοί και εταιρείες καλούνται να επανεξετάσουν τα σχέδιά τους, ενσωματώνοντας αυτή τη νέα γνώση σε κάθε ενεργειακό έργο που αγγίζει το υπέδαφος της Γης.

ΕΚΤΑΚΤΟ: ΣΕΙΣΜΟΣ ΤΩΡΑ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ

Σεισμική δόνηση μεγέθους 3,6 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ σημειώθηκε την Παρασκευή (9/10) στη θαλάσσια περιοχή ανοιχτά της Κάσου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, το επίκεντρο του σεισμού εντοπίστηκε 13 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Κάσου, ενώ το εστιακό βάθος υπολογίστηκε στα 10 χιλιόμετρα.

Έκτακτη είδηση: Στη φυλακή τώρα πασίγνωστος Έλληνας τραγουδιστής – Σοκ, ποιος είναι

Ο Βασίλης Παϊτέρης συνελήφθη το βράδυ της Πέμπτης 8 Οκτωβρίου στην Αγία Βαρβάρα, από αστυνομικούς της Ομάδας ΔΙΑΣ, για υπόθεση που συνδέεται με τις οφειλές για το σπίτι που είχε κατασκευάσει. Η νέα σύλληψη αφορά, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, παραβίαση δικαστικής απόφασης και περιοριστικού όρου. Ο τραγουδιστής μεταφέρθηκε αρχικά στο Τμήμα Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Αγίας Βαρβάρας, ενώ την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου οδηγήθηκε στα δικαστήρια της Ευελπίδων. Οι οικονομικές εκκρεμότητες για την κατοικία του τον έχουν φέρει και στο παρελθόν αντιμέτωπο με τη Δικαιοσύνη.

Βασίλης Παϊτέρης: Το σπίτι και η αδυναμία πληρωμής των δόσεων

Ο Βασίλης Παϊτέρης έδωσε τη δική του εκδοχή για την υπόθεση. Όπως υποστήριξε, η κατοικία είχε αρχικά θεωρηθεί ότι βρίσκεται σε δασική περιοχή, κάτι που, κατά τον ίδιο, δεν ισχύει.

«Έχω φτιάξει ένα σπίτι που έλεγαν ότι είναι σε δασική περιοχή, αλλά τελικά δεν είναι. Μου έδωσε χαρτί το Δασαρχείο ότι δεν είμαι μέσα στον δασικό χώρο. Με δικάσανε τζάμπα. Αυτό είναι το κακό και λυπάμαι πάρα πολύ», ανέφερε.

Στη συνέχεια περιέγραψε την προσπάθεια να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, εξηγώντας ότι είχε κάνει κοινωφελή εργασία, πριν οριστούν μηνιαίες καταβολές που δεν κατάφερε να πληρώσει.

«Τελευταία έκανα κοινωφελή (σ.σ. εργασία) και το γυρίσαμε σε δασοποίηση με 1.500 ευρώ τον μήνα. Δεν μπόρεσα να τα πληρώσω και με ξαναδικάσανε. Πριν 1,5 μήνα ήταν να πληρώσω 1.650 ευρώ. Πάλι δεν μπόρεσα να πληρώσω και πάλι με πιάσανε. Να δούμε τι θα γίνει».

Σε προηγούμενη τοποθέτησή του για την ίδια υπόθεση, ο τραγουδιστής είχε υπολογίσει το χρέος περίπου στις 850.000 ευρώ, συνδέοντάς το με την κατοικία στην Αγία Βαρβάρα.

Βασίλης Παϊτέρης: «Έφτιαξα ένα σπίτι για τα επτά παιδιά μου»

Όταν ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο να οδηγηθεί στη φυλακή, ο Βασίλης Παϊτέρης αναφέρθηκε στα επτά παιδιά του και στον λόγο για τον οποίο κατασκεύασε το σπίτι.

«Γιατί να μην μπω; Αφού χρωστάω στην Πολιτεία. Έφτιαξα ένα σπίτι για τα επτά παιδιά μου σε δασική περιοχή που τελικά δεν ήταν και με δικάσανε. Τι να κάνω; Έχουμε τους καλύτερους δικηγόρους και δικαστές. Υπάρχει και ο Θεός».

Η νέα σύλληψη συνδέεται, σύμφωνα με πληροφορίες, με φερόμενη παραβίαση του περιοριστικού όρου για κατ’ οίκον έκτιση της ποινής του. Ο όρος είχε οριστεί με βούλευμα, έπειτα από συγχώνευση ποινών για σειρά αδικημάτων, στα οποία περιλαμβάνονταν και οφειλές προς το Δημόσιο.

Η υπόθεση της κατοικίας του είχε οδηγήσει σε σύλληψή του και το 2025, όταν σε έλεγχο της Τροχαίας διαπιστώθηκε ότι εκκρεμούσε καταδικαστική απόφαση. Οι οφειλές συνδέονταν με πρόστιμα για πολεοδομικές παραβάσεις στο ακίνητο της Αγίας Βαρβάρας.

Στις 3 Οκτωβρίου 2025, είχε γίνει δεκτό το αίτημά του για καταβολή του ποσού σε δόσεις, επιτρέποντάς του να αφεθεί ελεύθερος. Η δυνατότητα τμηματικής πληρωμής είχε τότε αποτρέψει τη μεταφορά του στις φυλακές της Λάρισας.

Στο παρελθόν είχε επίσης προσφέρει κοινωφελή εργασία στους Δήμους Παλαιού Φαλήρου και Ιλίου, στο πλαίσιο της έκτισης μέρους της ποινής του. Η νέα σύλληψη επαναφέρει την ίδια οικονομική και δικαστική εκκρεμότητα, με τον ίδιο να δηλώνει ότι δεν μπόρεσε να ανταποκριθεί στις πληρωμές που του είχαν οριστεί.

Ειδήσεις σήμερα